Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se çdo vend që zhvillon aktivitete tregtare me Republikën Islamike të Iranit do të paguajë një tarifë prej 25% në transaksionet e tij me SHBA-në. Kjo masë hyn në fuqi menjëherë dhe nuk i nënshtrohet negociatave, sipas postimit të Trumpit në platformën Truth Social.
Trump ka theksuar se ky urdhër është përfundimtar dhe i pakthyeshëm, duke sinjalizuar një ngurtësim të politikës amerikane ndaj Teheranit. Vendimi synon të izolojë më tej Iranin, i cili tashmë vuan nga sanksione të ashpra, duke e zhvendosur barrën te partnerët tregtarë të SHBA-së. Kjo vjen në mes të protestave të mëdha kundër regjimit iranian, ku qindra persona kanë humbur jetën.
Ndër vendet e prekura dallohet Kina, partneri kryesor tregtar i Iranit. Në 11 muajt e parë të vitit 2025, Kina ka eksportuar mallra në vlerë 6.2 miliardë dollarë drejt Iranit dhe ka importuar 2.85 miliardë dollarë. Ambasada kineze në SHBA ka kundërshtuar sanksionet e njëanshme dhe premtoi mbrojtjen e interesave të saj. Vendimi mund të rrisë tarifat totale ndaj mallrave kineze deri në 45%, duke ndikuar në ekonominë botërore.
Burimet përmendin gjithashtu Russinë, Kinën dhe Korenë e Veriut si vende të referuara në deklaratën e Trumpit. Shtëpia e Bardhë ka konfirmuar preferencën për diplomaci, por sekretarja e shtypit Karoline Leavitt ka thënë se Trump nuk përjashton opsione ushtarake, duke përfshirë sulmet ajrore. Irani po përballet me krizë ekonomike të thellë, me inflacion të lartë dhe rënie të monedhës, ku çmimet e ushqimeve janë rritur deri në 70%. Partnerët kryesorë të Iranit përfshijnë Irakun, Emiratet e Bashkuara Arabe, Turqinë dhe Indinë.
Përditësime
Shtëpia e Bardhë nuk ka lëshuar ende dokumentacion zyrtar për tarifat e reja 25% të vendosura nga Presidenti Trump ndaj vendeve që bëjnë biznes me Iranin. Nuk ka përgjigje ndaj kërkesave të Reuters. Tarifat do të paguhen nga importuesit amerikanë të mallrave nga vendet e prekura.
Reagimet ndërkombëtare:
- Kina shprehu shqetësim për sigurinë e qytetarëve të saj në Iran, sipas zëdhënares së Ministrisë së Jashtme Mao Ning.
- Japonia dhe Koreja e Jugut po monitorojnë zhvillimet dhe premtojnë masa të nevojshme.
- Teherani mban të hapura kanalet e komunikimit me Uashingtonin.
Ndërkohë, Irani po përjeton një blackout digjital, ndërsa tensionet rriten me kërcënime mes SHBA-së, Iranit dhe Izraelit.
Presidenti Donald Trump deklaroi se urdhri ekzekutiv për tarifat 25% kundër vendeve që bëjnë biznes me Iranin synon të pengojë financimin e terrorizmit. "Këto tarifa do të zbatohen menjëherë ndaj çdo partneri tregtar që injoron sanksionet tona," tha Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Protestat në Iran kanë shkaktuar 648 të vrarë, mijëra të lënduar dhe mbi 10,000 të arrestuar, sipas Human Rights Watch.
Franca tërhoqi një pjesë të stafit nga ambasada në Teheran për arsye sigurie, sipas Ministrisë së Punëve të Jashtme franceze.
Autoritetet iraniane zgjeruan mbylljen e internetit dhe ndërprenë linjat telefonike në Teheran dhe qytete të tjera të mëdha për të kufizuar shpërndarjen e informacionit, sipas Amnesty International.
Ambasada kineze në X reagoi ndaj tarifave të reja 25% të vendosura nga Donald Trump ndaj vendeve që bëjnë biznes me Iranin, duke deklaruar se "Qëndrimi i Kinës kundër vendosjes pa dallim të tarifave është i qëndrueshëm dhe i qartë. Luftërat tarifare dhe luftërat tregtare nuk kanë fitues, dhe detyrimi dhe presioni nuk mund të zgjidhin problemet."
Japonia dhe Koreja e Jugut njoftuan se po monitorojnë zhvillimet, pas marrëveshjeve tregtare të nënshkruara me SHBA-në vitin e kaluar.
Kina importoi produkte me vlerë mbi 4 miliardë dollarë nga Irani në 2023, sipas të dhënave zyrtare, duke kundërshtuar parashikimet e mëparshme për 2025. Tarifat minimale aktuale ndaj mallrave kineze në SHBA janë 20%, me kulmin e 145% gjatë luftës tregtare të mëparshme, duke hapur mundësi për rritje deri në 45%. Eksportet e Iranit drejtohen në mbi 120 vende, me 91% në Azinë, 8% në Evropë dhe 1% tjetër. Në Kosovë, importet nga Irani arritën 17 milionë euro vitin e kaluar, pa eksporte; 23 biznese iraniane janë regjistruar, por vetëm 5 janë aktive. Ekspertët vlerësojnë se tarifat minimale do të kenë efekte të kufizuara në ekonominë kosovare.
Kina importoi produkte me vlerë mbi 14 miliardë dollarë nga Irani deri në tetor 2025, krahasuar me 2.85 miliardë dollarë për 11 muajt e parë të 2024-ës. Iraku importoi mallra me vlerë 10.5 miliardë dollarë nga Irani. Eksportet iraniane drejt Turqisë u rritën në 7.3 miliardë dollarë në 2025, nga 4.7 miliardë dollarë në 2024. Irani importoi 6.7 miliardë dollarë ari në 12 muaj deri në tetor 2025, krahasuar me 4.8 miliardë dollarë në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Eksportet kryesore të Iranit përfshijnë karburante, pistakë dhe domate, ndërsa importet kryesore janë drithëra, oriz, vajra dhe sojë, sipas të dhënave të fundit tregtare.
Wang Jin deklaroi: "Kina është vetëm një justifikim... Kina nuk ka shumë punë me Iranin".
Zhvillime të reja:
- Arrestimi i Meng Wanzhou, vajzës së themeluesit të Huawei-s, në Kanada për shkelje sanksionesh.
- Importet kineze nga Irani arritën 21 miliardë dollarë në 2018, me ulje të ndjeshme pas sanksioneve.
- Tarifa 25% do të çojë taksat mbi dërgesat kineze në SHBA në mbi 70%, më e lartë se 57.5% para marrëveshjes së tetorit.
- Trump nuk e përmend specifikisht Kinën; lidhjet Kina–Iran nuk janë të forta.