Sipas raportit të vitit 2026 për zbatimin e Agjendës së Gjelbër në Ballkanin Perëndimor, 38% e familjeve në Shqipëri nuk arrijnë të mbajnë banesat e tyre të ngrohta. Shkaku kryesor i këtij fenomeni, i njohur si varfëri energjetike, mbeten të ardhurat e ulëta dhe kostoja e lartë e shërbimeve. Në krahasim, mesatarja evropiane për këtë tregues është 10.6%, ndërsa vendet e tjera të rajonit raportojnë shifra më të ulëta: 23% në Maqedoninë e Veriut, 14% në Mal të Zi dhe 9.5% në Serbi. Euronews Albania thekson gjithashtu se Shqipëria dhe Kosova kryesojnë rajonin për këtë problematikë.
Faktorët strukturorë dhe politikat qeveritare
Raporti vë në dukje se ulja e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët familjarë gjatë vitit 2025, ku tarifa për ata që përdorin deri në 700 kWh u zbrit nga 9.5 lekë/kWh në 8.5 lekë/kWh, nuk ka zgjidhur problemin strukturor. Rreth 27% e popullsisë vazhdon të përballet me vështirësi në pagimin e shërbimeve. Aktualisht, Shqipëria nuk zotëron një program të dedikuar që të lidhë grantet për rinovimin e banesave drejtpërdrejt me familjet në vështirësi, ndryshe nga Mali i Zi, ku programet për eficiencë energjetike kanë investuar mbi 15 milionë euro.
Konsumi i ulët i energjisë dhe mënyrat e ngrohjes
Të dhënat e Eurostat për vitin 2024 tregojnë se Shqipëria ka një konsum final të energjisë prej 220 kilogramë ekuivalent nafte (kgoe) për banor, shumë më poshtë se mesatarja e Bashkimit Evropian prej 507 kgoe. Kjo situatë shpjegohet me mënyrat e ngrohjes, ku përdorimi i druve dhe materialeve të ngurta mbetet i përhapur. Sipas INSTAT, shpenzimet për banesën, që përfshijnë energjinë dhe karburantet, zinin 9.6% të buxhetit mujor familjar në vitin 2024, me një kosto mesatare prej 8.944 lekësh.