Në një analizë të botuar më 15 tetor 2026, Veton Surroi paraqet shtatë pika për krizën në Shqipëri. Ai shkruan se protestat dhe përshkallëzimi i tyre në dhunë shënojnë një fazë të re të revoltës qytetare kundër pushtetit dhe të krizës së legjitimitetit të tij. Sipas Surroit, pushteti është personalizuar në masë të madhe te kryeministri Edi Rama, ndaj edhe revolta është përqendruar te kërkesa për dorëheqjen e tij.
Surroi e lidh delegjitimimin e pushtetit me dobësimin e kundërpeshave demokratike. Sipas analizës, brenda Partisë Socialiste mungon demokracia e brendshme që do të kufizonte pushtetin e personalizuar të kryeministrit. Opozita, nga ana tjetër, nuk ka arritur të ushtrojë kontroll efektiv, pjesërisht për shkak të dobësive të veta. Surroi thotë se as pjesa mbizotëruese e mediave nuk e ka përmbushur këtë funksion, për shkak të ndërthurjes së interesave tregtare të pronarëve me interesat politike të pushtetit.
Në mungesë të baraspeshës demokratike, SPAK-u, përmes veprimeve kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit, është perceptuar si kundërpeshë ndaj pushtetit. Surroi thotë se institucioni është shndërruar në një institucion të paprekshëm, pa mbikëqyrje efektive nga institucionet formalisht demokratike. Sipas tij, akuzat e deritanishme të SPAK-ut tregojnë ndërlidhje mes pushtetit dhe krimit të organizuar, si dhe qeverisje me kulturë të lartë korrupsioni.
Analiza thotë se një pjesë e akuzave të SPAK-ut japin indikacione të qarta për shpëlarjen e parave nga trafiku ndërkombëtar i drogës. Sipas Surroit, ky aktivitet ka futur miliarda dollarë në qarkullimin financiar të vendit gjatë pesë viteve të fundit. Ai e lidh atë me ndërtimin dhe zhvillimin jashtë logjikës së ekonomisë së tregut, forcimin artificial të lekut dhe rritjen e inflacionit. Sipas analizës, kjo e ka rënduar koston e jetesës në raport me të ardhurat, krahasuar me mesataren e vendeve të Bashkimit Evropian.
Surroi përmend protestën e qershorit, të quajtur “revolucioni flamingo”, si reagim paqësor ndaj vendimmarrjes për pasurinë publike në Zvërnec dhe Sazan. Ai thotë se protesta kundërshtonte ligjet që mundësonin veprimet e përmendura dhe një mënyrë vendimmarrjeje që e trajton pasurinë publike si domen të pushtetit të personalizuar. Sipas tij, shpërfillja e protestës dobësoi besimin se pushteti mund të ndikohet me mjete demokratike dhe krijoi terren për radikalizimin e pakënaqësisë.
Surroi paralajmëron se kriza mund të thellohet vitin e ardhshëm nëse zvogëlohet ndjeshëm fluksi i parave që, sipas tij, shpërlahen në ekonomi. Kjo, shkruan ai, mund të tronditë financat dhe ekonominë e vendit dhe të kthehet në krizë të sigurisë në nivel shteti.
Si përgjigje, ai kërkon një proces politik për menaxhimin e krizës, që të përfshijë shtendosjen, mbrojtjen e protestës paqësore, hetimin e paanshëm të dhunës dhe garanci për vazhdimin e pavarur të punës së drejtësisë. Surroi kërkon gjithashtu kushte ligjore e politike për zgjedhje të lira e të ndershme vitin e ardhshëm dhe një paketë garancish zgjedhore për të kufizuar ndikimin e parasë së paligjshme, keqpërdorimin e burimeve shtetërore dhe pabarazinë në qasjen te mediat.