Sot, më 21 prill 2026, shënohen 36 vjet nga lirimi i veprimtarit Adem Demaçi nga burgjet e Jugosllavisë. Ai u prit madhështorisht nga mijëra qytetarë dhe menjëherë rifilloi aktivitetin politik.
Adem Demaçi u arrestua dhe u dënua tre herë, duke vuajtur gjithsej 28 vjet burg. Arrestimi i tretë ndodhi më 6 tetor 1975 në Prishtinë. Në procesin gjyqësor të asaj periudhe u dënuan Adem Demaçi, Rexhep Mala, Skënder Kastrati dhe 16 të tjerë, me dënime nga 15 vjet deri në 5 vjet.
Gjatë vitit 1975, në Kosovë, Kroaci, Bosnje e Hercegovinë, Vojvodinë, si dhe ndër shqiptarët e Maqedonisë dhe Malit të Zi, u kryen arrestime dhe procese gjyqësore kundër personave të konsideruar të rrezikshëm nga policia sekrete serbe.
Më 21 prill 1990, Demaçi u lirua bashkë me shokë nga burgjet e Kroacisë. Në intervistën e parë për televizionin slloven, një ose dy ditë pas lirimit, ai nuk shprehu urrejtje apo mllef, por foli për zgjidhje të pranueshme për liri dhe barazi në Ballkan.
Në mars 1990, në kazamatin e Stara Gradishkës, ku Demaçi dhe 30 shqiptarë të tjerë kishin vuajtur 14 vjet, autoritetet policore lejuan për herë të parë hyrjen e nëpunësve të Kryqit të Kuq Ndërkombëtar.