Ish-udhëheqësi ushtarak serb i Bosnjës, Ratko Mlladiq, ka ndërruar jetë të enjten, më 27 gusht 2026, në spitalin e burgut të OKB-së në Hagë. Ai ishte duke vuajtur dënimin me burgim të përjetshëm të dhënë nga Tribunali për krimet e luftës në ish-Jugosllavi për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Pas vdekjes së tij, autoritetet në Serbi njoftuan se do të marrin përsipër transportin e eshtrave nga Holanda dhe do të organizojnë një funeral me nderime shtetërore.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiq, deklaroi se Beogradi është i gatshëm të ndërmarrë procedurat për kthimin e trupit, duke theksuar se këto nderime i takojnë një gjenerali. Vendimi ka nxitur reagime të ndryshme, ndërsa në entitetin e Republika Srpska janë zhvilluar ceremoni fetare përkujtuese. Në Srebrenicë, drejtuesit e Qendrës Përkujtimore theksuan se vdekja e Mlladiqit nuk ndryshon faktet e vërtetuara gjyqësisht për krimet e kryera. Mlladiq u dënua për rolin e tij në vrasjen e më shumë se 8 mijë boshnjakëve në Srebrenicë në vitin 1995, si dhe për rrethimin e Sarajevës, ku humbën jetën mbi 11 mijë persona.
Ndërkohë, gazetari i BBC-së, Allan Little, i cili e pati takuar Mlladiqin në vitin 1992, e përshkroi atë si një figurë fanatike dhe të rrezikshme. Autoritetet holandeze kanë nisur hetimet për rrethanat e vdekjes në burg, pavarësisht pretendimeve të qarqeve nacionaliste serbe se kujdesi mjekësor kishte qenë i pamjaftueshëm.
Përditësime
Reagimet ndërkombëtare pas vdekjes së Ratko Mlladiqit janë përshkallëzuar, me figura të shquara që theksojnë trashëgiminë e tij kriminale. Gazetarja e CNN, Christiane Amanpour, e cilësoi atë si një nga vrasësit më brutalë të botës, ndërsa deputetja britanike Alicia Kearns kritikoi ashpër Serbinë për planet për nderime shtetërore. Presidenti i Malit të Zi, Jakov Millatoviq, paralajmëroi kundër relativizimit të vendimeve gjyqësore për gjenocidin. Në të njëjtën linjë, Ministri i Jashtëm kroat, Gordan Grliq Radman, rikujtoi krimet e kryera në Kroaci dhe Bosnje nga forcat nën komandën e tij. Ndërkohë, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç konfirmoi mbështetjen e shtetit për familjen Mlladiq për një 'varrim dinjitoz'. Në terren, mediat pro-qeveritare në Serbi vazhdojnë glorifikimin e ish-komandantit, përkundër raportimeve të RTS-së që ndjekin linjën zyrtare, ndërsa përkrahësit e tij kanë organizuar marshime në Zvornik dhe aktivitete në Beograd.
Ministri i Drejtësisë i Serbisë, Nenad Vujiq, konfirmoi se Ratko Mlladiq do të përcillet për në banesën e fundit me nderime zyrtare ushtarake dhe shtetërore. Qeveria serbe aktualisht është duke pritur detajet teknike nga autoritetet në Hagë lidhur me procedurat e lirimit dhe transportimit të trupit të ish-komandantit të dënuar për gjenocid.
Presidenti serb Aleksandër Vuçiç akuzoi Tribunalin e Hagës se synoi vdekjen e Mlladiqit në burg, duke hedhur poshtë pretendimet për kujdes mjekësor. Ndërkohë, Ambasada ruse në Serbi shprehu ngushëllime zyrtare për vdekjen e 'gjeneralit'. Këto zhvillime pasuan reagimet e ashpra ndërkombëtare: - Organizata 'Demokratët Evropianë' e cilësoi vendimin e Serbisë për nderime shtetërore si një pengesë për integrimin evropian. - Drejtori i Institutit 'Octopus', Arben Fetoshi, e lidhi glorifikimin e Mlladiqit me strategjinë e 'Botës Serbe' dhe kërcënimet ndaj Kosovës.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, deklaroi se Tribunali i Hagës refuzoi kërkesën për transferimin e Ratko Mlladiqit në një spital ushtarak në Beograd pak ditë para vdekjes së tij. Mlladiq kishte kërkuar që, pas vdekjes, të varrosej në Beograd pranë varrit të vajzës së tij, Ana. Ndërkohë, një gjyqtar i ngarkuar me hetimin e vdekjes qëndroi rreth 3 orë në qendrën e paraburgimit për të mbikëqyrur procedurat hetimore.
Ish-ambasadori amerikan në Kroaci, Peter Galbraith, reagoi ashpër pas lajmit për vdekjen e Mlladiqit, duke deklaruar: 'Shpresoj të ketë ferr'. Në Maqedoninë e Veriut, autoritetet po shqyrtojnë rastin e Dalibor Kitanoviq, drejtor i një institucioni shtetëror, i cili u përball me reagime të ashpra publike pasi shpërndau përmbajtje që glorifikonin figurën e të dënuarit për gjenocid, Ratko Mlladiq.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç ofroi zyrtarisht ndihmë logjistike për organizimin e varrimit të Ratko Mlladiqit në Serbi, nëse familja e të ndjerit e kërkon një gjë të tillë. Në një deklaratë për mediat, Vuçiç akuzoi Tribunalin e Hagës për sjellje 'anti-civilizuese', duke pretenduar se institucioni ndërkombëtar kishte synuar që Mlladiq të vdiste në burg.
Aktivistja Mersiha Smailoviq ka denoncuar publikisht Dalibor Kitanoviqin për glorifikim të ish-komandantit Ratko Mlladiq. Smailoviq i është drejtuar zyrtarisht Kryeministrit Hristijan Mickoski dhe Ministrit Bekim Sali, duke kërkuar llogaridhënie institucionale për veprimet e Kitanoviqit.
Komisioni Evropian deklaroi se glorifikimi i kriminelëve të luftës është në kundërshtim të plotë me vlerat evropiane dhe nuk ka vend brenda Bashkimit Evropian. Institucioni theksoi se përgjegjësia për organizimin e funeralit dhe përfshirja e institucioneve shtetërore serbe në këtë proces u takon ekskluzivisht autoriteteve në Serbi.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiq, konfirmoi se Ratko Mlladiq do të varroset me nderime zyrtare ushtarake dhe shtetërore. Ky vendim ka shkaktuar reagime ndërkombëtare, ku Ministri kroat i Mbrojtjes, Ivan Anushiç, shprehu shqetësimin zyrtar për nderimet ndaj të dënuarit për gjenocid dhe për riarmatimin e Serbisë. Ndërkohë, autoritetet në Beograd më parë kishin refuzuar kërkesën për transferimin e Mlladiqit në një spital ushtarak para vdekjes së tij në burgun e Hagës.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, konfirmoi mbështetjen e qeverisë për familjen e Ratko Mlladiqit në rastin e varrimit në Serbi. Vuçiq akuzoi gjykatën e OKB-së për 'sjellje të pacivilizuar' lidhur me refuzimin e lirimit të parakohshëm të Mlladiqit për trajtim mjekësor. Darko Mlladiq, i biri i ish-komandantit, e cilësoi vdekjen e të atit si 'vrasje të heshtur', duke hedhur akuza ndaj autoriteteve gjyqësore për mosdhënie të ndihmës së specializuar.
Mbështetësit e Ratko Mlladiqit kanë organizuar marshime glorifikuese në Zvornik dhe Vishegrad. Pjesëmarrësit në Zvornik parakaluan duke mbajtur flamurin e Ushtrisë së Republikës Serbe dhe pankarta në nderim të ish-komandantit. Nënkryetari i Republikës Serbe, Qamil Durakoviq, reagoi ashpër ndaj këtyre manifestimeve, duke theksuar se glorifikimi i figurave të dënuara për gjenocid fyen viktimat dhe kujtesën kolektive të krimeve të kryera në rajon.
Ligjvënësit gjermanë reaguan ashpër ndaj glorifikimit të Ratko Mlladiqit, duke dënuar çdo përpjekje për të rishkruar historinë e krimeve të luftës. Një deputete e SPD-së, e mbijetuar e rrethimit të Sarajevës, denoncoi publikisht minimizimin e fajit të ish-komandantit serb të Bosnjës. Adis Ahmetoviq, zëdhënës i politikës së jashtme të SPD-së në Bundestag, theksoi se Mlladiq do të mbetet i regjistruar ligjërisht si i dënuar për gjenocid, duke paralajmëruar kundër rrezikut të ideologjive nacionaliste që po shfaqen pas vdekjes së tij.
Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, deklaroi gatishmërinë e Beogradit për organizimin e varrimit të Ratko Mlladiqit nëse familja e tij e kërkon këtë shërbim. Vuçiq akuzoi autoritetet e Hagës për sjellje anticivilizuese, duke pretenduar se institucioni kërkonte vdekjen e ish-komandantit në burg. Në përgjigje, Mekanizmi i Hagës hodhi poshtë këto pretendime, duke konfirmuar se trajtimi mjekësor i ofruar ndaj Mlladiqit ishte mbi standardet minimale ndërkombëtare. Gjyqtari Ian Bonomy do të drejtojë hetimin për zbardhjen e plotë të rrethanave të vdekjes. Ndërkohë, Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së dënoi ashpër çdo përpjekje të shtetit serb për të organizuar nderime shtetërore për të dënuarin për gjenocid.
Presidentja e Mekanizmit të Hagës, Graciela Gatti Santana, caktoi gjyqtarin Ian Bonomy për të udhëhequr hetimin zyrtar mbi rrethanat e vdekjes së Ratko Mlladiqit. Mekanizmi konfirmoi se të dhënat mbi shkaqet e vdekjes do të qëndrojnë konfidenciale deri në mbylljen e procesit hetimor. Autoritetet në Hagë sqaruan se ende nuk është përcaktuar një datë për dorëzimin e eshtrave te autoritetet e Serbisë.
Ministri i Drejtësisë i Serbisë konfirmoi zyrtarisht se shteti do t'i akordojë nderime ushtarake dhe shtetërore Ratko Mlladiqit pas vdekjes. Vendimi vjen në një klimë të tensionuar, ndërsa mijëra ekstremistë zhvilluan marshime dhe ndezën qirinj në Zvornik dhe Bijeljinë për të nderuar ish-komandantin. Këto zhvillime pasojnë debatin mbi eshtrat e të dënuarit për gjenocid, të cilat ende ndodhen në Holandë në pritje të transferimit.