Ish-komandanti i Ushtrisë së Republikës Sërpska, Ratko Mlladiq, ka vdekur në njësinë e paraburgimit të Kombeve të Bashkuara në Hagë. Lajmi u bë i ditur më 27 gusht 2026. Mlladiq po vuante dënimin me burgim të përjetshëm, të konfirmuar përfundimisht në qershor të vitit 2021 nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë. I njohur gjerësisht si “kasapi i Bosnjës”, ai u shpall fajtor për 10 nga 11 pikat e aktakuzës, të cilat përfshinin gjenocidin në Srebrenicë, ku u vranë më shumë se 8.000 burra dhe djem boshnjakë, si dhe për krime kundër njerëzimit gjatë rrethimit të Sarajevës dhe marrjen peng të ushtarëve të OKB-së.
Mlladiq ishte fshehur për 16 vjet pas ngritjes së aktakuzës, derisa u arrestua në maj të vitit 2011 në fshatin Llazarevo të Serbisë dhe u ekstradua në Hagë. Përpara vdekjes së tij, ai kishte vuajtur prej vitesh nga probleme të rënda shëndetësore. Familja e tij, së bashku me autoritetet e Serbisë dhe të Republikës Sërpska, kishin kërkuar vazhdimisht transferimin e tij në Beograd për trajtim mjekësor, kërkesë e cila u refuzua nga gjykata.
Procesi gjyqësor ndaj tij kishte nisur në vitin 2012, ku ai ishte deklaruar i pafajshëm për akuzat mbi spastrimin etnik dhe vrasjet masive në Bosnje e Hercegovinë gjatë luftës së viteve 1992-1995. Vdekja e tij shënon fundin e një prej çështjeve më të rëndësishme gjyqësore lidhur me krimet e luftës në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore.
Përditësime
Ratko Mlladiq, ish-komandanti i Ushtrisë së Republikës Sërpska, ka vdekur në moshën 84-vjeçare në qendrën e paraburgimit të OKB-së. Gjykata e Hagës hodhi poshtë përfundimisht ankesën e tij në qershor të vitit 2021. Prokuroria theksoi rolin e tij në vrasjen e 4.548 ushtarëve dhe 4.954 civilëve gjatë rrethimit të Sarajevës. Autoritetet serbe dhe familja dështuan në përpjekjet e tyre të vazhdueshme për transferimin e tij në Beograd për trajtim mjekësor. Mlladiq u arrestua në vitin 2011 në fshatin Llazarevo pas 15-16 vitesh arrati.
Raportet mjekësore të siguruara pas vdekjes së Ratko Mladiq konfirmojnë se ai pësoi goditje të njëpasnjëshme në tru në muajt e fundit të jetës. Gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua ndjeshëm, duke e bërë të pamundur lëvizjen e tij pa karrocë që prej muajit gusht 2024. Dokumentet tregojnë se Mladiq ishte trajtuar me fentanil dhe vuante nga plagë të shkaktuara nga qëndrimi i gjatë në shtrat. Pas njoftimit të vdekjes, gazetarja Christiane Amanpour e cilësoi publikisht Mladiq si një nga vrasësit më brutalë të historisë moderne.
Dokumentet e reja të gjykatës zbulojnë se numri i varrezave masive të identifikuara në zonën e Srebrenicës ka arritur në 95. Në procesverbalet e seancave të mëparshme, Ratko Mlladiq pranoi filozofinë e tij për luftën, duke deklaruar se kufijtë shtetërorë janë krijuar përmes gjakut dhe varreve. Pavarësisht këtyre provave, Tribunali kishte shpallur më herët pafajësinë e tij për akuzat e gjenocidit në gjashtë komuna të tjera boshnjake për vitin 1992. Ish-Komisioneri i Lartë i OKB-së, Zeid Ra’ad al Hussein, e kishte etiketuar Mlladiqin si kuintesencën e së keqes për shkak të këtyre veprimeve.
Ratko Mlladiq ka ndërruar jetë në moshën 85-vjeçare në burgun e Hagës, ku po vuante dënimin e përjetshëm. Tribunali i Hagës e kishte shpallur fajtor për 10 nga 11 pikat e aktakuzës, duke përfshirë gjenocidin në Srebrenicë. Autoritetet serbe po planifikojnë varrimin e tij me nderime shtetërore dhe ushtarake, me kërkesën që ai të prehet pranë varrit të vajzës së tij, Ana. Reagimet ndërkombëtare vazhdojnë të dënojnë trashëgiminë e tij kriminale, ndërsa shoqatat e viktimave në Bosnje e kanë cilësuar vdekjen si fundin e një historie të dhimbshme. Përpara karrierës së tij famëkeqe në Bosnje, Mlladiq ka shërbyer në forcat ushtarake në Prishtinë dhe Kroaci.
Autoritetet holandeze nisën një hetim zyrtar për të zbardhur rrethanat e vdekjes së Ratko Mlladiqit. Burimet konfirmojnë se ish-komandanti ushtarak ka ndërruar jetë në moshën 84-vjeçare, duke korrigjuar raportimet e mëparshme për 85 vjet. Mjekët e qendrës së paraburgimit kishin vlerësuar që më 13 gusht se ai kishte hyrë në fazën e fundit të jetës. Gjykata e Hagës kishte refuzuar kërkesën e tij të fundit për lirim në maj për shkak të shëndetit të përkeqësuar.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dënoi sot fuqishëm çdo tentativë për mohimin e gjenocidit në Srebrenicë, duke shprehur solidaritet të plotë me viktimat. Burime mjekësore konfirmuan se Ratko Mlladiq, i lindur më 12 mars 1942, ishte në gjendje të rëndë shëndetësore para ndërrimit të jetë. Ish-komandanti ushtarak, i formuar në strukturat e Jugosllavisë socialiste, kishte humbur aftësinë për të folur pas një goditjeje në tru dhe lëvizte vetëm me karrocë për shkak të komplikacioneve të rënda.
Dokumente dhe dëshmi të reja hedhin dritë mbi dinamikat e errëta që shoqëruan jetën dhe veprimtarinë e Ratko Mlladiqit. Fotografi të siguruara nga arkivat shfaqin ish-komandantin duke pirë dolli me komandantin holandez të forcave të OKB-së, Tom Karremans, më 12 korrik 1995, vetëm një ditë pasi forcat serbe hynë në Srebrenicë. Paralelisht, detaje nga jeta private zbulojnë se vajza e Mlladiqit, Ana, kreu vetëvrasje si pasojë e tronditjes nga akuzat për krimet e babait të saj. Ndërkaq, Gjykata e Hagës hodhi poshtë kritikat mbi trajtimin mjekësor të të dënuarit, duke deklaruar se Mlladiq kishte përfituar shërbim gjithëpërfshirës dhe të dhembshur gjatë qëndrimit në burg, pavarësisht përkeqësimit të shëndetit të tij.
Qindra mbështetës të Ratko Mlladiqit organizuan marshime dhe tubime përkujtimore në Zvornik dhe Vishegrad, duke përdorur fishekzjarrë dhe flakadanë në urën e Mehmed Pashë Sokoloviqit për të nderuar figurën e tij. Nënkryetari i Republikës Serbe, Qamil Durakoviq, dënoi ashpër glorifikimin e kriminelit në qytetet ku janë kryer krimet e luftës. Për saktësi, dokumentet konfirmojnë se Mlladiq ka lindur në vitin 1943, ndryshe nga viti 1942 i raportuar më parë.
Deputetja britanike Alicia Kearns dënoi raportimet për nderime shtetërore ndaj Ratko Mlladiqit në Serbi, duke i cilësuar ato si mohim të hapur të gjenocidit. Ish-prokurori i Hagës, Geoffrey Nice, vlerësoi se procesi gjyqësor nuk solli risi në të drejtën ndërkombëtare humanitare. Ndërkohë, në Republikën Sërpska, qytetarët ndezën qirinj dhe mbajtën shërbesa përkujtimore në disa kisha për ish-komandantin ushtarak.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujic, konfirmoi se Ratko Mlladiq do të varroset me nderime shtetërore dhe ushtarake në Serbi. Vendimi u dënua ashpër nga Ministri i Punëve të Jashtme të Kroacisë, Gordan Grliq Radman, i cili theksoi krimet e kryera nga Mlladiq në Kroaci dhe Bosnje. Analisti Jasmin Mujanoviq e cilësoi lëvizjen si dëshmi të politikës së regjimit të Aleksandar Vuçiq. Më herët, më 20 gusht, Mekanizmi Ndërkombëtar (MICT) kishte refuzuar kërkesën për lirim humanitar të kriminelit të dënuar.
Të dhënat zyrtare për rrethimin e Sarajevës konfirmojnë vdekjen e 4.548 ushtarëve boshnjakë dhe 4.954 civilëve. Po ashtu, 50.000 persona mbetën të plagosur gjatë kësaj periudhe. Hetimet e reja zbulojnë se provat e gjenocidit në Srebrenicë u fshehën sistematikisht përmes zhvendosjes së mbetjeve njerëzore në varre masive dytësore.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, akuzoi Gjykatën e Hagës për neglizhencë ndaj shëndetit të Ratko Mlladiqit, duke e cilësuar qasjen e institucionit si jocivilizuese. Ai theksoi se autoritetet serbe nuk posedojnë informacion mbi vendvarrimin e Mlladiqit. Ky deklarim kundërshton pretendimet e mëparshme të ministrit Vujic, i cili kishte aluduar për nderime shtetërore në ceremoninë e varrimit.
Ish-ambasadori amerikan Peter Galbraith reagoi ndaj vdekjes së Ratko Mlladiqit me deklaratën: 'Shpresoj të ketë ferr'. Komenti i tij pasoi reagimet e zyrtarëve serbë lidhur me trajtimin mjekësor dhe procedurat pas vdekjes së kriminelit të luftës në Hagë.
Ratko Mlladiq ndërroi jetë në moshën 84-vjeçare në paraburgimin e Hagës. Gjykata e shpalli atë të pafajshëm për akuzën e gjenocidit në gjashtë komuna të Bosnjës gjatë vitit 1992. Hetimet e mëtejshme në zonën e Srebrenicës konfirmuan gjithsej 95 varreza masive, nga të cilat 7 janë klasifikuar si primare, ndërsa të tjerat dytësore ose terciare.