Ish-komandanti i ushtrisë serbe të Bosnjës, Ratko Mlladiq, i njohur ndërkombëtarisht si “Ekzekutuesi i Ballkanit”, ka ndërruar jetë në paraburgimin e Mekanizmit Ndërkombëtar të Mbetur për Gjykatat Penale në Hagë. Mlladiq ishte dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocid në Srebrenicë, krime kundër njerëzimit dhe shkelje të ligjeve të luftës gjatë konfliktit në Bosnjë e Hercegovinë në vitet 1992-1995.
Pas lajmit për vdekjen, autoritetet në Serbi dhe Republika Srpska kanë kërkuar një hetim të shpejtë për rrethanat e vdekjes. Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujic, ka shprehur dyshime mbi protokollet mjekësore dhe trajtimin paliativ të Mlladiqit gjatë kohës së burgimit. Në të kundërt, figura të njohura si Milorad Dodik dhe Vojislav Sheshel e kanë vlerësuar Mlladiqin si hero, duke shkaktuar reagime të ashpra nga bashkësia ndërkombëtare.
Raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, paralajmëroi se pjesëmarrja e zyrtarëve serbë në funeralin e tij do të shërbente si një identifikim i hapur me krimet e kryera. Ndërkohë, Ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, theksoi se vdekja nuk e fshin përgjegjësinë historike për vrasjen e mbi 8,000 burrave dhe djemve boshnjakë në Srebrenicë.
Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi vlerësoi se glorifikimi i vazhdueshëm i Mlladiqit dëshmon se shoqëria serbe ende nuk është përballur sinqerisht me ideologjinë nacionaliste që nxiti luftërat e viteve '90. Sipas organizatës, ky mitizim po gjen jehonë edhe te brezat e rinj, duke mbajtur gjallë narrativat e së shkuarës.
Përditësime
Protesta të shumta u zhvilluan në qytete të ndryshme të Republikës Sërpska, përfshirë Pale, Zvornik, Vishegrad, Foça dhe Novi Grad, si reagim ndaj vdekjes së Ratko Mlladiqit. Në tubimin e Zvornikut, pjesëmarrësit brohoritën thirrje nxitëse si 'Thikë, tel, Srebrenicë'. Ky veprim ngre pikëpyetje ligjore, pasi Kodi Penal i Bosnjës dhe Hercegovinës e klasifikon glorifikimin e personave të dënuar për gjenocid si vepër penale. Prokuroria e Bosnjës ka ndjekur penalisht në të kaluarën individë që kanë lavdëruar publikisht ish-komandantin serb të Bosnjës.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, akuzoi Tribunalin e Hagës për sjellje 'anticivilizuese' ndaj Ratko Mlladiqit gjatë kohës së tij në burg. Vuçiq shfrytëzoi rastin për të cituar thënien 'për të vdekurit thuhen vetëm fjalë të mira'. Në një zhvillim paralel, lideri i Republikës Sërpska, Milorad Dodik, mori pjesë zyrtarisht në një meshë përkujtimore kushtuar ish-komandantit të dënuar për gjenocid. Gazeta gjermane FAZ vlerëson se ky glorifikim i vazhdueshëm i figurave si Mlladiq dhe Sllobodan Millosheviq dëshmon një krizë të thellë morale brenda shoqërisë serbe.
Eksperti austriak Gunther Fehlinger deklaroi se rehabilitimi i figurës së Ratko Mlladiqit synon rishkrimin e historisë së luftërave në Ballkan si akt patriotizmi, duke shmangur përgjegjësinë për krimet e luftës. Fehlinger vlerësoi se Rusia nxit këtë revizionizëm për të mbajtur rajonin të bllokuar në konflikte të ngrira. Në të njëjtën linjë, eurodeputeti Tonino Picula e lidhi qasjen e Beogradit ndaj Mlladiqit me dështimin për t'u distancuar nga politikat e Serbisë së Madhe kundër Kroacisë, Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës.