Në një raport të publikuar më 20 gusht 2026, Amnesty International ka bërë thirrje për t'i dhënë fund marrëveshjes së migracionit midis Italisë dhe Shqipërisë, duke e cilësuar atë si një politikë që vë në rrezik sigurinë dhe të drejtat themelore të njeriut. Dokumenti analizon ngritjen e dy qendrave të migracionit në Shqipëri, të administruara nga autoritetet italiane, të cilat sipas organizatës, po përdoren për të shmangur përgjegjësitë e azilit.
Kritikat mbi zbatimin e marrëveshjes
Sipas të dhënave, midis tetorit 2024 dhe janarit 2025, Italia transferoi me forcë 74 persona nga ujërat ndërkombëtare drejt Shqipërisë. Pas vendimeve të gjykatave italiane që ndaluan këto transferime, qeveria italiane ndryshoi marrëveshjen në mars 2025 për të lejuar ndalimin në Shqipëri të burrave që përballeshin me urdhra dëbimi. Gjatë 15 muajve të fundit, më shumë se 500 persona janë transferuar në qendrën e Gjadrit.
Amnesty International ka dokumentuar raste të rënda të vetëdëmtimit dhe tentativa për vetëvrasje. Midis 11 prillit dhe 16 majit 2025, u regjistruan 42 incidente kritike, përfshirë një protestë ku tre persona u plagosën. Organizata akuzon Italinë se ka penguar monitorimin e pavarur dhe ka kufizuar aksesin e avokatëve për personat e ndaluar.
Konteksti evropian dhe politikat e migracionit
Kritikat e Amnesty International vijnë në një kohë kur Bashkimi Evropian po shqyrton zgjerimin e koncepteve të "vendeve të sigurta" për të përshpejtuar procedurat e azilit jashtë territorit të BE-së. Komisioneri i BE-së për migracionin, Magnus Brunner, ka inkurajuar shtetet anëtare të ndjekin zgjidhje të tilla, duke u bërë thirrje qeverive të shfrytëzojnë këto rregulla për të zhvilluar procedurat e azilit jashtë kufijve evropianë. Në listën e vendeve të origjinës të konsideruara të sigurta nga Komisioni Evropian përfshihet edhe Shqipëria, së bashku me vende të tjera të Ballkanit Perëndimor.