Në mbledhjen e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste më 28 mars 2026, bashkëkryetari i Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale, Arbjan Mazniku, prezantoi për herë të parë punën e plotë të deritanishme të këtij komisioni.
Prezantimi u ndërtua rreth tetë kapitujve të sfidave, që përbëjnë bazën analitike të procesit. U prezantuan gjithashtu katër skenarë reforme, bashkë me avantazhet dhe rreziqet e tyre.
Kapitulli i parë trajtoi dinamikat demografike dhe territoriale. Popullsia lëviz dhe përqendrohet në qendrat urbane, ndërsa zonat periferike humbasin forcën punëtore. Formulat e financimit nuk pasqyrojnë këtë realitet të ri, dhe bashkitë bregdetare përballen me presion sezonal që modeli aktual nuk e njeh.
Kapitulli i dytë u fokusua te realiteti ekonomik dhe fiskal. Shumica e njësive vendore vazhdojnë të varen nga transfertat qendrore, ndërsa investimet shpërndahen në projekte të vogla pa efekt transformues. Formula e transfertës së pakushtëzuar mbetet e papërditësuar.
Kapitulli i tretë ngriti çështjen e cilësisë së shërbimeve publike. Ka hendek mes bashkive në shërbimet bazë, mungesë standardesh minimale të detyrueshme dhe kompetenca të transferuara me ligj që mbeten në letër pa burime reale. Qytetari merr shërbim në varësi të vendit ku jeton.
Kapitulli i katërt trajtoi kapacitetet institucionale dhe burimet njerëzore. Në bashkitë e vogla, pozicionet kyçe mbeten të pambuluara, ka rotacion të lartë të stafit me çdo ndryshim kryetari, trajnim të pamjaftueshëm dhe mungesë bashkëpunimi ndërbashkiak, pavarësisht parashikimit ligjor.
Kapitulli i pestë u mor me integrimin europian, pikën që tërhoqi më shumë vëmendje. Shumica dërrmuese e legjislacionit të BE-së gjen zbatim në nivel vendor, por bashkitë nuk kanë kapacitet administrativ, ekspertizë apo burime për ta përballuar acquis communautaire.