Ambasadorët e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian miratuan më 22 prill 2026 në Bruksel krijimin e një grupi pune ad hoc për përgatitjen e marrëveshjes së anëtarësimit të Malit të Zi. Vendimi u mor nga Komiteti i Përfaqësuesve të Përhershëm (COREPER) dhe u konfirmoi nga Presidenca qipriote e Këshillit të BE-së.
Një zëdhënës i Presidencës qipriote deklaroi se Presidenca ka punuar për ngritjen sa më të shpejtë të këtij grupi, duke theksuar punën teknike të gjatë para hartimit konkret të marrëveshjes. Ai shtoi se ky hap jep një mesazh të qartë se anëtarësimi është i arritshëm për vendet partnere të zgjerimit.
Grupi i punës do të merret me përgatitjen teknike dhe ligjore të traktatit, duke koordinuar detajet finale si periudhat kalimtare dhe mekanizmat mbrojtës për një integrim gradual. Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, paralajmëroi se marrëveshja do të përfshijë mekanizma të rinj sigurie, reflektuar qasjen më të kujdesshme të BE-së ndaj zgjerimit.
Ministrja e Çështjeve Evropiane të Malit të Zi, Maida Gorčević, e cilësoi këtë zhvillim si moment historik dhe fazën e fundit drejt anëtarësimit të plotë, me synim që vendi të bëhet anëtari i 28-të i BE-së deri në 2028. Autoritetet në Podgoricë planifikojnë të përmbyllin negociatat deri në fund të këtij viti, për të hapur rrugën për nënshkrimin dhe ratifikimin e traktatit, proces që zgjat zakonisht një deri në tre vjet.
Mali i Zi, së bashku me Shqipërinë, kryeson përparimin në rajon drejt BE-së pas pranimit të Kroacisë më 2013. Deri tani, ka përmbyllur negociatat për 14 kapituj nga rreth 35, duke rritur shpresat për anëtarësim në vitet e ardhshme. Marrëveshja përfundimtare mund të finalizohet vetëm pas mbylljes së të gjithë kapitujve dhe harmonizimit të plotë të legjislacionit.
Përditësime
COREPER miratoi grup pune për hartimin e Traktatit të Anëtarësimit të Malit të Zi.
Komisionerja Marta Kos deklaroi: “Vendi i Malit të Zi brenda BE-së tani po merr formë. Sot, Shtetet Anëtare vendosën të fillojnë hartimin e Traktatit të Anëtarësimit të Malit të Zi në BE.”
Kos e cilësoi pranimin e Malit të Zi si shembull për vendet e tjera, me mbrojtje të reja për sundimin e ligjit dhe vlerat themelore.
Për Shqipërinë:
- Synim: mbyllje e grupkapitujve të negociatave brenda 2027.
- Anëtarësim deri në 2030.
Gent Xhaxhiu, ekspert për integrimin, deklaroi se Shqipëria ka arritur në 13 muaj progresin që Kroacisë i mori 8 vite, duke e bërë të mundur anëtarësimin në 2030.
Zhvillime të tjera:
- Mali i Zi ka 15 kapituj të mbetur për mbyllje.
- Afati i parashikuar për mbylljen e negociatave: maji 2027, në rast zgjedhjesh.
- Brukseli miratoi raportin e Malit të Zi në 2 muaj.
Kroacia ka bllokuar mbylljen e kapitujve të negociatave për Malin e Zi, duke shkaktuar shtyrjen e një konference ndërqeveritare të planifikuar me Podgoricën. Burime diplomatike bëjnë me dije se mosmarrëveshjet dypalëshe përfshijnë çështjen e anijes shkollore Jadran, demarkacionin detar, kompensimin e viktimave të luftës dhe çështjet pronësore. Përfaqësuesit e të dy vendeve pritet të zhvillojnë një takim dypalësh në Zagreb në fillim të tetorit për të kërkuar zgjidhje mbi këto mosmarrëveshje dhe zhbllokimin e procesit të integrimit.