Pas rizgjedhjes së saj në krye të Kuvendit të Kosovës më 9 shtator 2026, Albulena Haxhiu vazhdon të ushtrojë detyrën e ushtrueses së detyrës së presidentit, pozitë të cilën e mban nga 4 prilli, pas përfundimit të mandatit të ish-presidentes Vjosa Osmani. Ky ushtrim i detyrës ka nxitur debate intensive mbi afatet kushtetuese.
Interpretimet ligjore dhe kushtetuese
Ekspertët ligjorë vënë në pikëpyetje mundësinë që Haxhiu ta vazhdojë këtë detyrë pas datës 4 tetor. Vullnet Bugaqku nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) vlerëson se pas kësaj date skadon afati gjashtëmujor i përcaktuar me nenin 90, paragrafin 3 të Kushtetutës. Sipas tij, çdo dekret apo vendim i nxjerrë nga Haxhiu pas kësaj periudhe do të ishte i kontestueshëm ligjërisht.
Në të njëjtën linjë, Ehat Miftaraj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) thekson se kufizimi gjashtëmujor lidhet me funksionin e presidentit dhe jo me individin. Për pasojë, as rizgjedhja si kryeparlamentare nuk krijon një afat të ri.
Në anën tjetër, deputeti i Lëvizjes Vetëvendosje, Adnan Rrustemi, argumenton se pozita e ushtruesit të detyrës varet nga posti i kryetarit të Kuvendit. Sipas tij, me zgjedhjen e kryeparlamentarit të ri fillon nga e para afati gjashtëmujor. Ky qëndrim përputhet me qëndrimin e Presidencës, e cila ka mbështetur mundësinë e vazhdimit të detyrës deri në zgjedhjen e kreut të ri të shtetit.
Zhvillimet në Kuvend
Haxhiu pezulloi seancën konstituive më 9 shtator, duke e shtyrë atë për të premten për shkak të mungesës së pajtueshmërisë për votimin e nënkryetarëve. Një pengesë e përmendur ishte kërkesa drejtuar deputetit të Listës Serbe, Igor Simiq, për të hequr formulimin "në emër të popullit serb" gjatë propozimit të kandidatit për nënkryetar.
Bugaqku ka apeluar që Kuvendi ta trajtojë zgjedhjen e presidentit si çështje urgjente, duke paralajmëruar se tejkalimi i afatit cenon sigurinë kombëtare dhe krijon një precedent të rrezikshëm për sistemin parlamentar.
Përditësime
Ekspertët ligjorë kanë ndarë qëndrimet mbi afatin 6-mujor për ushtrimin e detyrës së presidentit nga Albulena Haxhiu. Ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, dhe ish-gjyqtari Kadri Kryeziu mbështesin interpretimin se rizgjedhja e Haxhiut në krye të Kuvendit më 9 shtator nis një afat të ri ligjor. Në anën tjetër, juristët nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) dhe Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) kundërshtojnë këtë tezë. Ata argumentojnë se kufiri 6-mujor i përcaktuar me Kushtetutë i referohet postit të presidentit në ushtrim detyre dhe jo personit që e mban atë.
Vullnet Bugaqku nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) ka specifikuar se neni 90, paragrafi 3 i Kushtetutës së Kosovës ndalon vazhdimin e mandatit të ushtruesit të detyrës pas datës 4 tetor. Ekspertët e KDI-së paralajmërojnë se çdo dekret i nënshkruar nga Albulena Haxhiu pas kësaj date do të jetë ligjërisht i kontestueshëm dhe i cenueshëm nga gjykatat.
Drejtori i Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD), Ehat Miftaraj, paralajmëroi se pas 5 tetorit, Kosova rrezikon të mbetet pa President dhe pa ushtrues detyre me autoritet ligjor për të shpallur zgjedhje. Sipas analizës së IKD-së, korniza aktuale kushtetuese nuk ofron zgjidhje për këtë boshllëk institucional pas datës 4 tetor. Kjo mungesë e qartësisë juridike pamundëson funksionimin e shtetit nëse nuk arrihet zgjedhja e kreut të shtetit brenda afateve ligjore.
Ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, dhe ish-gjyqtari Kadri Kryeziu mbështesin interpretimin se rizgjedhja e kryetarit të Kuvendit nis një afat të ri gjashtëmujor për ushtruesin e detyrës së presidentit. Ky qëndrim ndriçon debatin ligjor, i cili është kristalizuar rreth interpretimit të fjalës 'posti' kundrejt 'personit' në lidhje me Nenin 90 të Kushtetutës.
Radio Evropa e Lirë ka konfirmuar se mandati i Albulena Haxhiut si ushtruese detyre përfundon më 4 tetor, sipas nenit 90, paragrafi 3 të Kushtetutës. Çdo dekret i lëshuar pas kësaj date do të jetë ligjërisht i kontestueshëm, duke shtuar presionin për përmbylljen e proceseve institucionale brenda afatit të përcaktuar.
Ish-kryetarja e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), Valdete Daka, kundërshtoi interpretimet ligjore që parashikojnë një afat të ri gjashtëmujor pas zgjedhjes së Albulena Haxhiut si kryeparlamentare. Daka vlerësoi se Haxhiu po zëvendëson vetveten në rolin e ushtrueses së detyrës, prandaj ajo nuk përfiton mandat të ri presidencial. Ky qëndrim shton një dimension të ri në debatin për legjitimitetin kushtetues të ushtrimit të detyrës pas datës 4 tetor.