Dhomat e Specializuara të Kosovës refuzuan të marrin pjesë në tryezën e organizuar nga Avokati i Popullit të Kosovës, Naim Qelaj, më 14 tetor, në orën 10:00. Tryeza u mbajt për prezantimin dhe diskutimin e raportit ex officio për Dhomat dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Qelaj tha se shqyrtimi nga institucioni i tij ka nisur në vitin 2023 dhe synon mbrojtjen e standardeve minimale për të drejtat e të akuzuarve, jo ndërhyrjen në drejtësi.
Në komunikatë, Dhomat e cilësuan pjesëmarrjen të papërshtatshme dhe thanë se vendimi mbështetet në nenin 162, paragrafin 11, të Kushtetutës së Kosovës dhe nenin 34, paragrafin 9, të Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Sipas interpretimit të tyre, përgjegjësia për mbrojtjen dhe garantimin e të drejtave e lirive themelore të personave që ndërveprojnë me Dhomat dhe Zyrën e Prokurorit i takon Avokatit të Popullit të Dhomave, Pietro Spera. Dhomat thanë se mungesa e kompetencës së Qelajt në raport me to i ishte komunikuar atij edhe më parë.
Duke prezantuar raportin, Qelaj tha se Dhomat e Specializuara nuk i janë nënshtruar monitorimit dhe kontrollit demokratik nga institucionet e Kosovës, çka ka krijuar mungesë transparence dhe llogaridhënieje. Raporti trajton shqetësime për kohëzgjatjen e paraburgimit, barazinë e armëve mes palëve, pranueshmërinë e provave, monitorimin e komunikimeve dhe pavarësinë e mekanizmave mbikëqyrës. Qelaj tha gjithashtu se ia ka dërguar raportin dhe shqetësimet e tij vendeve donatore të Dhomave, duke u kërkuar të shqyrtojnë provat dhe të vlerësojnë drejtësinë e procesit gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Këshilltari i lartë juridik i Institucionit të Avokatit të Popullit, Burim Tahiri, tha se raporti nuk synon ndërhyrjen në rastet në shqyrtim, por ngre çështje që lidhen me gjykimin e drejtë e të paanshëm, lirinë dhe sigurinë, mjetet juridike, transparencën dhe llogaridhënien. Tahiri tha se vizitat familjare të të paraburgosurve, të zhvilluara nën vëzhgimin e kamerave dhe në praninë e zyrtarëve korrektues, ngrenë shqetësime për respektimin e jetës private dhe familjare. Ai tha se pranimi nga Dhomat i provave nga Serbia vë në dyshim besueshmërinë e provave në proces.
Arsim Bajrami, profesor i së drejtës kushtetuese dhe njëri prej hartuesve të Kushtetutës së Kosovës, vlerësoi raportin dhe shprehu shqetësime për respektimin e të drejtave të njeriut dhe standardeve të gjykimit të drejtë në Dhomat e Specializuara. Deputetët Besnik Tahiri i AAK-së dhe Blerta Deliu-Kodra e PDK-së kërkuan që raporti të trajtohet institucionalisht; Deliu-Kodra tha se do ta ngrejë temën edhe në seancën plenare të Kuvendit.
Dhomat përmendën Komitetin Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq, i cili, sipas tyre, mbikëqyr dhe inspekton objektin e paraburgimit për të garantuar respektimin e standardeve më të larta ndërkombëtare. Institucioni rikujtoi se vendimet, urdhrat dhe aktgjykimet nxirren nga gjyqtarë të pavarur e të paanshëm, në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe evropiane për të drejtat e njeriut. Sipas komunikatës, palët që nuk pajtohen me vendimet mund t’i kundërshtojnë ato përmes mjeteve juridike, përfshirë ankesat në Panelin e Apelit, Gjykatën Supreme dhe Gjykatën Kushtetuese të Dhomave të Specializuara. Dhomat thanë se vazhdojnë të përqendrohen në mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore dhe në zhvillimin e proceseve penale të pavarura, të paanshme, të drejta dhe efikase.
Përditësime
Naim Qelaj tha se shqyrtimi nisi më 2023 dhe se raportin ia dërgoi vendeve donatore, duke kërkuar vlerësimin e procesit ndaj ish-krerëve të UÇK-së.
Burim Tahiri tha se vëzhgimi i vizitave familjare cenon shqetësimet për privatësinë dhe se provat e pranuara nga Serbia vënë në dyshim besueshmërinë e tyre.
Naim Qelaj prezantoi raportin, i cili ngre shqetësime për mungesën e monitorimit demokratik dhe çështje të gjykimit të drejtë në Dhomat e Specializuara.