Draft-raporti i Komisionit Evropian për Kosovën për vitin 2026 pritet të publikohet zyrtarisht më 4 nëntor. Sipas draftit të bërë publik dhe vlerësimeve të njohësve të integrimit evropian, kriza e zgjatur politike dhe institucionale pritet të reflektohet në vlerësimin e reformave. Kosova nuk pritet të shënojë përparim të theksuar në shumicën e fushave që shqyrton Bashkimi Evropian.
Raporti vjetor shqyrton reformat në demokraci, sundimin e ligjit, funksionimin institucional, të drejtat themelore, ekonomi dhe administratë publike, si dhe përafrimin me politikën e jashtme të BE-së. Ai përcakton gjithashtu shkallën e përgatitjes së secilit vend për anëtarësim.
Sipas vlerësimeve paraprake, raporti pritet të evidentojë mungesë të përparimit të theksuar në sundimin e ligjit dhe luftën kundër korrupsionit. Zbatimi i reformave dhe forcimi i mekanizmave të përgjegjësisë institucionale mbeten sfida. Hulumtuesja Arbëresha Loxha, nga Grupi për Studime Juridike dhe Politike, tha për KosovaPress se nuk pret ndryshim thelbësor krahasuar me raportin e vitit të kaluar. Ajo ia lidhi këtë krizës politike, polarizimit dhe mosfunksionimit të Kuvendit, si dhe qeverisë në detyrë, të cilat, sipas saj, kanë penguar vazhdimin e reformave dhe zbatimin e rekomandimeve të mëparshme të Komisionit Evropian.
Loxha tha se mund të ketë pak përparim në lëvizjen e lirë të kapitalit, por jo në lëvizjen e mallrave dhe të punëtorëve. Raporti pritet të përfshijë për herë të parë vlerësimin e përputhjes së politikës së jashtme të Kosovës me atë të BE-së. Sipas saj, dokumenti do të shqyrtojë edhe përparimin në dialogun Kosovë–Serbi dhe veprimet e Kosovës në veri e në Urën e Ibrit.
Analisti politik Blerim Canaj tha se mungesa e përparimit nuk është e papritur, duke pas rasysh gjendjen e institucioneve gjatë më shumë se dy vjetëve të fundit. Ai përmendi mosfunksionimin institucional, mungesën e përgjegjësisë dhe paqartësitë në ndarjen e kompetencave si pengesa për trajtimin e reformave. Sipas raportimit të Albeut, Canaj përmendi gjithashtu shqetësime për lirinë e mediave dhe të shprehjes.
Gazeta Metro dhe Klan Kosova raportojnë se drafti e rendit Kosovën mes vendeve që nuk kanë shënuar përparim të prekshëm dhe kërkon zbatimin e detyrimeve të marrëveshjes së vitit 2023 në Bruksel dhe Ohër. Të dyja mediat përmendin humbjen e 43,8 milionë eurove nga Plani i Rritjes, të cilën e lidhin me vakumin institucional. Ato raportojnë gjithashtu se dokumenti përshëndet harmonizimin e plotë të Kosovës me politikën e jashtme të BE-së.