Sipas një raporti të Wall Street Journal, disa vende evropiane anëtare të NATO-s po mbështesin një plan për forcimin e aftësive mbrojtëse evropiane brenda strukturave ekzistuese të aleancës. Ky plan, i quajtur jozyrtarisht “NATO evropiane”, parashikon rritjen e rolit të vendeve evropiane në komandën ushtarake, logjistikë, inteligjencë dhe operacione, si dhe zëvendësimin gradual të aseteve ushtarake amerikane me kapacitete evropiane.
Qëllimi i diskutimeve, të zhvilluara në mënyrë joformale përmes takimesh anësore dhe konsultimesh brenda NATO-s, është sigurimi i vazhdimësisë operacionale, mbrojtjes kolektive dhe parandalimit ndaj Rusias, si dhe ruajtja e besueshmërisë bërthamore, edhe në mungesë të mbështetjes amerikane. Plani nuk synon zëvendësimin e NATO-s, por adaptimin e saj ndaj shqetësimeve për angazhimin e SHBA-së.
Roli i Gjermanisë
Gjermania ka dhënë mbështetje të rëndësishme, duke shënuar një ndryshim nga qëndrimet e mëparshme, kur Berlini preferonte varësinë nga SHBA si garantues kryesor i sigurisë. Nën kancelarin Friedrich Merz, Gjermania po favorizon autonominë evropiane në mbrojtje, për shkak të dyshimeve mbi besueshmërinë amerikane gjatë presidencës së Donald Trump-it. Ky zhvillim ka nxitur bashkëpunim më të ngushtë me Francën, Mbretërinë e Bashkuar, Poloninë, shtetet nordike dhe Kanadanë.
Diskutimet u përshpejtuan nga deklaratat e Trump-it, përfshirë kërcënimet për tërheqje nga Evropa, sekuestrimin e Groenlandës nga Danimarka dhe mosmarrëveshjet mbi mbështetjen evropiane për konfliktin me Iranin.
Sfidat e zbatimit
Ekspertët theksojnë se NATO mbetet e varur nga lidershipi amerikan në fusha kyçe si komanda e lartë, logjistika, inteligjenca dhe mbrojtja bërthamore. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka deklaruar se aleanca do të bëhet më e udhëhequr nga evropianët, duke reflektuar një zhvendosje graduale të përgjegjësive.