Organizata Freedom House ka publikuar raportin “Liria në Botë 2026” më 19 mars 2026, i cili vlerëson nivelin e lirive dhe demokracisë në vende të ndryshme, duke përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën. Raporti mbulon zhvillimet nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2025.
Shqipëria
Shqipëria shënon 69 pikë nga 100, me një progres 1 pikë krahasuar me vitin 2025. Vendit i njihet statusi i pjesërisht të lirë, me histori zgjedhjesh konkurruese, por polarizim politik dhe dominim të partive rreth figurave kryesore. Liria fetare dhe e tubimit respektohen në përgjithësi, ndërsa korrupsioni dhe ryshfeti mbeten probleme serioze. Qeveria ka ndërmarrë hapa për luftën kundër korrupsionit, veçanërisht në sistemin gjyqësor, me 28 pikë në të drejtat politike dhe 41 pikë në liritë civile.
Kosova
Kosova renditet me 61 pikë, gjithashtu me progres 1 pikë. Shteti vlerësohet si pjesërisht i lirë, me zgjedhje të besueshme dhe mirëmenaxhuara. Gjykatat kanë nxjerrë vendime që dëshmojnë pavarësinë e tyre pavarësisht presioneve politike. Megjithatë, institucionet publike përballen me korrupsion, ndonëse shenja pozitive vijnë nga brezi i ri i politikanëve përmes reformave në drejtësi dhe administratë. Kriza politike e vitit 2025, me qeveri në detyrë për pjesën më të madhe të vitit, ndikoi në përparimin e pavarësisë gjyqësore.
Rajoni dhe bota
Në rajon, Maqedonia e Veriut ka 67 pikë, Mali i Zi 68 pikë, Bosnja e Hercegovina 54 pikë dhe Serbia 53 pikë, të gjitha si pjesërisht të lira. Globalisht, 88 shtete janë të lira, 48 pjesërisht të lira dhe 59 jo të lira. Raporti evidenton 54 vende me përkeqësim dhe 35 me përmirësime në të drejtat politike dhe liritë qytetare.
Raporti nxjerr në pah sfidat e vazhdueshme për forcimin e institucioneve demokratike dhe luftën kundër korrupsionit në të dy vendet.
Përditësime
Freedom House raporton se Maqedonia e Veriut mbetet me 67 pikë, pa progres. Vlerësimet specifike: legjislacioni anti-korrupsion 2/4, transparenca qeveritare 2/4, media 3/4, gjyqësori 2/4.
Globalisht, rënia e 20-të radhazi në 2025.
Rënie më të mëdha:
- Guinea-Bissau
- Tanzania
- Burkina Faso
- Madagaskari
- El Salvador
Përmirësime më të mëdha:
- Siria
- Sri Lanka
- Bolivia
- Gaboni
Tre vende kaluan nga "Pjesërisht e Lirë" në "e Lirë": Bolivia, Fiji, Malavi.
Rënie më të mëdha në vendet e lira: SHBA, Bullgaria, Italia.
Freedom House në raportin "Lirinë në Botë 2026" shkruan se ligjvënësit sapozgjedhur në Kosovë nuk formuan qeveri për pjesën më të madhe të vitit, duke e bërë qeverinë në detyrë të tejkalojë mandatin teknik. Kjo çoi në zgjedhje të parakohshme dhe zbehje të përparimeve në pavarësinë gjyqësore dhe sigurinë fizike. Raporti përmend po ashtu presione ndaj gazetarëve në Kosovë.