Autoritetet turke shpresojnë të hapin për publikun disa pjesë të strukturave nëntokësore poshtë Shën Sofisë në Stamboll. Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, i përshkroi këto hapësira si po aq interesante sa struktura mbi tokë. Ai foli për punimet të dielën, në Festivalin e Rrugëve Kulturore të Antalias.
Punimet përfshijnë pastrimin, dokumentimin dhe ruajtjen e tuneleve, kanaleve të ujit, bodrumeve dhe hapësirave të tjera nën ndërtesën historike. Deri tani janë larguar rreth 3 mijë tonë baltë dhe mbeturina, duke bërë të mundur zbulimin e zonave që më parë ishin të paarritshme.
Strukturat nëntokësore japin të dhëna për mënyrën se si menaxhohej furnizimi me ujë në Stamboll në periudha të ndryshme historike, përfshirë sistemet e kullimit dhe shpërndarjes. Disa kalime janë mjaftueshëm të mëdha për të ecur në këmbë. Në pjesën verilindore, gërmimet në një varr nëntokësor me katër dhoma, të njohur si hipogje, kanë zbuluar gjurmë që i përkasin periudhave më të hershme se ndërtimi i Shën Sofisë.
Autoritetet planifikojnë t’ua paraqesin hapësirat nëntokësore mediave në të ardhmen e afërt. Synimi është që pjesët e konsideruara të përshtatshme të hapen për publikun pasi të përfundojnë punimet e konservimit, të merren masat e sigurisë dhe të përgatiten ambientet për vizitorët.
Ersoy tha se në Shën Sofi po zhvillohen punimet më gjithëpërfshirëse të restaurimit, konservimit dhe përforcimit në historinë e Republikës së Turqisë. Sipas tij, profesorët e komitetit shkencor i kanë cilësuar ndërhyrjet ndër më gjithëpërfshirëset që nga koha e arkitektit Sinan. Ai theksoi se çdo hap i nënshtrohet kontrollit shkencor dhe se punimet synojnë të mbrojnë sigurinë dhe strukturën origjinale, ndërsa monumenti mbetet i hapur për adhurim dhe vizita.
Ndërkohë, vijojnë punimet për përforcimin e kupolës kryesore dhe gjysmëkupolës mbi pjesën lindore, ku ndodhen mihrabi dhe minberi. Analizat strukturore kanë treguar se gjysmëkupola ka nevojë për përforcim. Për këtë po instalohet një platformë çeliku, e cila do të lehtësojë punimet, si dhe restaurimin dhe ruajtjen e mozaikëve, dekorimeve të pikturuara dhe sipërfaqeve prej mermeri.
Shën Sofia u ndërtua në vitin 537, gjatë sundimit të perandorit bizantin Justiniani. Pas pushtimit osman të Kostandinopojës në vitin 1453, u shndërrua në xhami. Në vitin 1934, gjatë drejtimit të Mustafa Kemal Ataturkut, u kthye në muze, ndërsa në vitin 2020 u rikthye në funksionin e xhamisë.