Fatih Birol, drejtor ekzekutiv i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), paralajmëroi më 20 mars 2026 se lufta me Iranin përbën kërcënimin më të madh për sigurinë energjetike globale në histori. Ai theksoi se dëmet në infrastrukturën e rajonit të Gjirit dhe ndërprerjet e prodhimit rrezikojnë tronditje të zgjatura në furnizimin global me naftë dhe gaz.
Sipas Birol, rikthimi i plotë i rrjedhave do të zgjasë më shumë se 6 muaj, edhe nëse lufta përfundon menjëherë dhe Ngushtica e Hormuzit rihapet. Shumë fusha nafte dhe gazi janë dëmtuar ose mbyllur. Ndërprerja e gazit natyror është dyfishi i asaj të vitit 2022 nga kriza e Ukrainës, ndërsa humbja e naftës tejkalon tronditjet e viteve 1970.
Çmimet e naftës arritën gati 120 dollarë për fuçi javën e kaluar, pas sulmeve me raketa ndaj qendrave si fusha e gazit South Pars në Iran dhe kompleksi Ras Laffan në Katar. Rajoni i Gjirit furnizon një pjesë të konsiderueshme të prodhimit global dhe 20 përqind të tregtisë botërore të naftës, si dhe gaz natyror të lëngshëm.
IEA njoftoi javën e kaluar lirimin e 400 milionë fuçive naftë dhe produkteve të rafinuara nga rezervat strategjike globale për të zbutur efektet e menjëhershme. Sulmet dhe pasiguria në rrugët detare kanë rritur kostot për linjat ajrore dhe transportin.
Birol theksoi se tregjet dhe politikanët po e nënvlerësojnë situatën. Ndërprerjet ndikojnë në furnizimet globale të plehrave kimike, petrokimikateve, squfurit dhe heliumit, duke ushqyer inflacionin, rritur kostot industriale dhe ngadalësuar rritjen ekonomike. Sektorë si transporti, prodhimi dhe turizmi preken të parët.
Përditësime
IEA paralajmëron për rrezikun e bllokimit të Ngushticës së Hormuzit nga kërcënimet iraniane.
Zhvillime të reja:
- IEA ka lëshuar 400 milionë fuçi naftë, rreth 20% e stokut të saj total.
- Bisedime për furnizime shtesë nga Kanadaja, Meksika, Brazili dhe Norvegjia.
- Thirrje për qeveritë evropiane të ruajnë kufizimet ndaj importeve të gazit rus.
- Parashikime për rishikimin e politikave globale të energjisë: rritje investimesh në energji të rinovueshme, bërthamore, EV dhe rikthim te qymyri.