Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) ka ngritur shqetësime për nivelin e lartë të ndotjes së ajrit, duke e cilësuar si sfidë të madhe mjedisore dhe shëndetësore. Termoelektranat A dhe B në Obiliq, që përdorin thëngjill, janë ndotësit kryesorë, me shkarkime të fundit që kanë rritur përqendrimin e grimcave të dëmshme.
Sipas raporteve të Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK) dhe Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit (AMMK), sektori i energjetikës është përgjegjës për 40% të emisioneve ndotëse. Këto emisione përfshijnë ozoni (O3), oksidet e azotit (NOx), dioksidin e squfurit (SO2), si dhe grimcat PM10 dhe PM2.5. Mbi 90% e këtyre grimcave, pasi absorbohen nga sistemi respirator, rrisin incidencën e infeksioneve tek fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna, personat me sëmundje kronike dhe punëtorët në ambiente të hapura.
IKSHPK paralajmëron rritje të vdekshmërisë nga të gjitha shkaqet, sidomos nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore. Ndikimet përfshijnë bronkitin, përkeqësimin e astmës, dëmtimet kardiovaskulare, efektet kancerogjene dhe uljen e cilësisë së jetës.
Për përmirësimin e situatës, IKSHPK propozon masa afatshkurtra:
- Monitorim në kohë reale të ndotjes dhe publikim transparent të të dhënave nga KEK.
- Monitorim i vazhdueshëm i filtrave të termocentraleve.
Ndotja e ajrit konsiderohet emergjencë globale e shëndetit publik, me nevojë për veprime urgjente.
Përditësime
IKSHPK propozon gjoba të reja për tejkalim të normave të ndotjes së ajrit.
Zhvillime të tjera:
• Pulmonologu Besim Morina dhe specialisti Rushit Ismajli dhanë citate të reja mbi ndikimet shëndetësore dhe burimet e ndotjes nga termoelektrantet A dhe B.
• Zyrtarë të Ministrisë së Mjedisit deklaruan politika të reja dhe masa të bazuara në projekte si dhe bashkëpunime ndërkombëtare.