Ilir Beqaj, ish-ministër i arrestuar për akuzën e vjedhjes duke shpërdoruar detyrën në bashkëpunim në grup kriminal, ka bërë publike një letër drejtuar SPAK-ut. Letra, e shpërndarë përmes avokatit të tij Ermal Yzeiraj, vë në dukje mungesën e përgjigjeve ndaj kërkesave të përsëritura që nga korriku 2025 për leximin e dosjes dhe identifikimin e standardeve teknike të provave.
Beqaj thekson se kërkesat e tij nuk synojnë sekrete hetimore, por minimumin e nevojshëm për një proces të drejtë: njohjen e bazës teknike mbi të cilën ngrihen provat. Ai pyet nëse një metodë që nuk identifikon veten mund të quhet standard i lartë ose ndërkombëtarisht i njohur. Kërkesat e tij i ka bërë publike për të nxjerrë në pah nevojën për vëmendje nga KLGJ, KLP dhe ILD, si dhe nga politika.
Në letër, Beqaj diskuton trajtimin e pajisjeve digjitale si laptopë, desktopë dhe smartphone në praktikën penale. Sipas tij, këto trajtohen si sende materiale klasike, ndërsa thelbi i provave janë të dhënat e ruajtura në to. Ai referon çështjen Studio Pustina dhe vendimin e Gjykatës Kushtetuese, ku debatohet përkufizimi i sistemit kompjuterik dhe garancitë procedurale për nxjerrjen dhe kopjimin e të dhënave.
Beqaj vlerëson se vendimet gjyqësore në këtë çështje shkelin të drejta themelore të shtetasve në të tri shkallët e gjykimit penal në Shqipëri. Vendimet e përmendura janë:
• nr. 206, datë 01.06.2023, i Gjykatës së Përgjithshme të Krimeve të Rënda të Organizuar (GJKKO), shkalla e parë;
• nr. 128, datë 15.09.2023, i GJKKO-së, apel;
• nr. 00-2024-741 (26), datë 08.02.2024, i Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë.
Sipas Beqajt, këto vendime bien ndesh me KEDNJ-në, Kushtetutën, Konventën e Budapestit dhe Kodin e Procedurës Penale lidhur me administrimin e të dhënave kompjuterike. Ai argumenton se vendimet keqlexojnë përkufizimin e sistemit kompjuterik në nenin 1 të Konventës së Budapestit, i cili përfshin çdo pajisje që kryen përpunim automatik të të dhënave në bazë të një programi, ose grupe të tilla pajisjesh të ndërlidhura. Kjo përkufizim, sipas tij, përfshin edhe smartphone-t, të cilat kryejnë përpunim automatik të të dhënave dhe janë të lidhura me pajisje të tjera. Beqaj shton se hetuesit dhe prokurorët interesohen kryesisht për të dhënat, jo për hardware-in.