Instituti i Statistikave (INSTAT) kërkon 11 pozicione shtesë dhe 20 milionë lekë në buxhetin e vitit 2027 për përmirësimin e statistikave makroekonomike dhe rritjen e cilësisë së prodhimit statistikor. Kërkesa u bë e ditur nga drejtoresha e përgjithshme e institucionit, Lantona Sado, gjatë raportimit në Komisionin për Nismat Qytetare, Bashkëpunimin dhe Mbikëqyrjen Institucionale.
Sado tha se INSTAT ka paraqitur kërkesë buxhetore prej rreth 2,3 miliardë lekësh për vitin 2027, ndërsa parashikohet një alokim prej 1,8 miliardë lekësh. Ajo vuri në dukje se institucioni ka shënuar progres gjatë vitit 2026 në veprimtarinë statistikore, përmbushjen e detyrimeve të integrimit evropian dhe përgatitjet për censusin, por se këto procese kërkojnë vijimësi dhe investime të mëtejshme.
Përgatitjet për Censin e Bujqësisë
Për Censin e Bujqësisë, i cili është shtyrë për në vitin 2027, janë planifikuar rreth 736 milionë lekë. Sado tha se përgatitjet përfshijnë 25 milionë lekë për punonjësit e INSTAT-it që do të angazhohen në proces dhe rreth 35 milionë lekë për infrastrukturën teknologjike. Ajo kërkoi alokimin në kohë të fondeve, pasi prokurimet, rekrutimi dhe trajnimi i stafit kërkojnë kohë. Sipas saj, rekrutimi duhet të jetë kryer deri në tetor.
Sado tha se censusi nuk u realizua këtë vit për shkak të vonesave në miratimin e ligjit dhe sigurimin e financimit. Disa procedura prokurimi u anuluan, pasi investimet vareshin nga miratimi i ligjit dhe sigurimi i fondeve.
Përfaqësuesja e Ministrisë së Financave, Vilma Çausholli, tha se për investimet teknologjike të censusit janë parashikuar 40 milionë lekë. Ajo shtoi se, nga kërkesa prej 736 milionë lekësh, në buxhet është shtuar një vlerë prej 440 milionë lekësh. Sipas saj, shpenzimet e tjera mund të shqyrtohen gjatë vitit përmes akteve normative.
Statistikat dhe burimet njerëzore
Kërkesa për 11 punonjës shtesë synon të mbështesë prodhimin dhe cilësinë e statistikave makroekonomike, si dhe koordinimin e detyrimeve që lidhen me Kapitullin 18 të integrimit evropian. Sado tha se për përmbushjen e plotë të piketave për llogaritë kombëtare nevojiten të dhëna më të plota, cilësi më e lartë dhe dokumentim më i mirë metodologjik. Kërkesa lidhet me rekomandimet nr. 6 dhe nr. 8 të Kuvendit.
INSTAT ka aktualisht 24 vende vakante dhe pesë thirrje për plotësimin e tyre në proces. Sipas Sados, largimet lidhen kryesisht me pensionimin, kalimin në administrata ose institucione të tjera dhe largimin nga statusi i nëpunësit civil për arsye personale. Ajo tha se qarkullimi i stafit është në nivele të ngjashme me katër vitet e fundit, ndërsa institucioni vijon trajnimet dhe ofron mundësi për ngritje në detyrë.
Sipas Shqiptarja.com dhe Report TV, në terren do të angazhohen 3 400 anketues. Censi i fundit i bujqësisë u zhvillua në vitin 2012; afati i parë për numërimin e ri ishte 2022, por procesi është shtyrë disa herë.