Irani ka paraqitur një kërkesë të re në kuadër të përpjekjeve për t’i dhënë fund konfliktit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, duke kërkuar njohjen e sovranitetit mbi Ngushticën e Hormuzit. Kjo ndodhi më 29 mars 2026.
Ngushtica e Hormuzit është rrugë kyçe detare, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës globale. Teherani e sheh atë si mjet presioni dhe po shqyrton vendosjen e tarifave për kalimin e anijeve.
Sipas ekspertëve, një sistem tarifash mund t’i sjellë Iranit qindra miliona dollarë në muaj. Megjithatë, kjo iniciativë ka hasur kundërshtime të forta ndërkombëtare për shkak të shkeljeve të mundshme të së drejtës detare.
Tensionet në zonë kanë ndikuar seriozisht në tregjet globale të energjisë, kanë shkaktuar pengesa të mëdha në transportin detar dhe kanë rritur shqetësimet për stabilitetin ekonomik global.
Burimet raportojnë variante në formulim të titujve: dy përmendin "kontroll", një "pushtim", por përmbajtja e përbashkët fokusohet te sovraniteti dhe tarifat.
Përditësime
Marco Rubio, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, e quajti kërkesën e Iranit për sovranitet mbi Ngushticën e Hormuzit të paligjshme dhe të papranueshme.
- James Kraska, ekspert ligjor, shpjegoi se ngushtica është rrugë ndërkombëtare me të drejtë kalimi tranzit dhe ujëra territoriale.
- Dina Esfandiary nga Bloomberg Economics vlerësoi suksesin e strategjisë së Hormuzit dhe mundësinë për ta monetizuar atë përmes tarifave.
James Kraska sqaroi se detet territoriale të Iranit dhe Omanit mbivendosen në Ngushticën e Hormuzit. Ligji i tyre zbatohet, por e drejta e kalimit tranzit lejon tranzit të lirë sipërfaqësor, mbikalim ajror dhe nënujor.
Dina Esfandiary shtoi se Irani po ushtron presion mbi ekonominë globale me një "levë të re". Ajo parashikoi se Irani ka të ngjarë ta përdorë në të ardhmen dhe mund të kërkojë tarifa kalimi nga të gjitha vendet.
Komisioni parlamentar i Sigurisë i Iranit miratoi më 30 Mars një plan për vendosjen e tarifave kalimi në Ngushticën e Hormuzit.
Plani përfshin tarifa në rialë, masa të forcuara sigurie dhe ndalim kalimi për anijet amerikane dhe izraelite.
Konflikti nisi më 28 Shkurt pas sulmit nga SHBA dhe Izraeli, duke bllokuar rreth 15 milionë fuçi naftë në ditë në Gjirin Persik.