Në referendumin e zhvilluar më 29 gusht 2026, islandezët shprehën qëndrimin e tyre kundër rinisjes së bisedimeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian, duke i dhënë fund nismës së qeverisë së koalicionit të qendrës së majtë, të drejtuar nga kryeministrja Kristrún Frostadóttir.
Rezultatet dhe pjesëmarrja
Pas numërimit përfundimtar të votave, u konfirmua se 118,040 qytetarë (52.8%) votuan kundër, ndërsa 105,399 votues (47.2%) mbështetën rifillimin e negociatave. Pjesëmarrja prej 82.5% është më e larta e regjistruar në vend që nga viti 2009. Rezultatet nxorën në pah një ndarje të qartë gjeografike: qendrat urbane në Reykjavík mbështetën afrimin me BE-në, ndërsa zonat rurale dhe komunitetet e fokusuara te peshkimi votuan në shumicë për "Jo".
Arsyet e kundërshtimit dhe debati politik
Frika për humbjen e sovranitetit mbi industrinë e peshkimit, e cila përbën rreth 40% të eksporteve të vendit, u identifikua si faktori kryesor i votës kundër. Kundërshtarët argumentuan se politikat e Brukselit për ndarjen e kuotave të peshkimit do të dëmtonin ekonominë kombëtare. Nga ana tjetër, mbështetësit e "Po"-së argumentuan se anëtarësimi do të ofronte stabilitet ekonomik, duke pasur parasysh se norma bazë e interesit në Islandë është 8%, krahasuar me 2.25% në Eurozonë, si dhe do të forconte sigurinë e vendit përballë tensioneve gjeopolitike në Arktik.
Pasojat e referendumit
Ky referendum nuk ishte vendimtar për anëtarësimin e menjëhershëm, pasi çdo marrëveshje eventuale do t'i nënshtrohej një votimi të dytë popullor. Megjithatë, pas rezultatit, qeveria pritet ta heqë këtë çështje nga agjenda politike për pjesën e mbetur të mandatit. Islanda do të vazhdojë të jetë pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane dhe zonës Shengen, duke ruajtur marrëdhëniet ekzistuese me bllokun evropian.
Përditësime
Kryeministrja Kristrún Frostadóttir konfirmoi zyrtarisht heqjen e çështjes së anëtarësimit në Bashkimin Evropian nga agjenda qeveritare deri në fund të mandatit të saj në vitin 2028. Komisioni Evropian dhe Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, pranuan zyrtarisht rezultatin e referendumit, duke njohur vullnetin e popullit islandez. Analizat tregojnë një përçarje të thellë demografike, ku kryeqyteti Reykjavík mbështeti negociatat, ndërsa zonat e peshkimit votuan kundër. Ky rezultat ndikon drejtpërdrejt në strategjinë e zgjerimit të Brukselit, i cili kërkonte rezultate konkrete në këtë rajon strategjik.
Rezultati final i referendumit konfirmon se 47.2% e votuesve mbështetën anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Pas publikimit të shifrave, Kryeministrja Kristrún Frostadóttir pati një shkëmbim komunikimi diplomatik me Presidentin e Këshillit Evropian, António Costa. Frostadóttir deklaroi se do të respektojë dhe vlerësojë kontributin e pothuajse gjysmës së popullsisë që votoi pro procesit. Ndërkohë, burime diplomatike zbuluan se Brukseli kishte hartuar zgjidhje 'kreative' për sfidat specifike në sektorët e peshkimit dhe bujqësisë, të cilat ishin planifikuar si pjesë e ofertës negociuese për Islandën.