Islanda zhvillon sot referendumin për të përcaktuar nëse shteti nordik do të rikthehet në tryezën e negociatave me Bashkimin Evropian. Qendrat e votimit janë hapur në orën 09:00 dhe do të qëndrojnë të hapura deri në orën 22:00 sipas orës lokale. Votimi, i cili ka karakter këshillimor, vjen pas premtimit të qeverisë pro-BE, e cila fitoi zgjedhjet e vitit 2024.
Konteksti dhe negociatat
Islanda aplikoi për anëtarësim në vitin 2009, pas krizës financiare globale. Negociatat u hapën në vitin 2010, ku u hapën 27 kapituj dhe 11 prej tyre u mbyllën përkohësisht. Në vitin 2013, një qeveri euroskeptike i pezulloi bisedimet, ndërsa në vitin 2015 Rejkjaviku njoftoi se nuk dëshironte më të konsiderohej vend kandidat. Megjithatë, Komisioni Evropian e konsideron aplikimin ligjërisht të vlefshëm.
Komisionarja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka deklaruar se për shkak të anëtarësimit në Zonën Ekonomike Evropiane dhe Schengen, negociatat mund të përfundojnë brenda 1 deri në 2 vjet. Megjithatë, çdo marrëveshje përfundimtare do t'i nënshtrohej një referendumi të dytë popullor.
Reagimet rajonale
Referendumi po ndiqet me interes nga Shqipëria dhe Mali i Zi. Ministri i Punëve të Jashtme i Shqipërisë, Ferit Hoxha, e vlerësoi procesin si shprehje sovrane të vullnetit të qytetarëve, ndërsa ministrja e Çështjeve Evropiane e Malit të Zi, Maida Gorçeviq, theksoi se Podgorica mbështet aspiratat evropiane të vendeve që ndajnë të njëjtat vlera.
Sondazhet dhe sfidat
Rezultatet mbeten të pasigurta për shkak të ndarjes së opinionit publik:
- Një sondazh i Maskina nxori kampin "Po" me 51,3 për qind.
- Një sondazh i cituar nga Qendra Evropiane e Politikave (EPC) tregoi 54 për qind kundër anëtarësimit.
Një nga temat kryesore të debatit mbetet kontrolli mbi zonat e peshkimit, të cilat konsiderohen ekonomikisht vendimtare për Islandën.
Përditësime
Qeveria e Islandës zyrtarizoi datën 29 gusht 2026 për mbajtjen e referendumit kombëtar mbi anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Në fletën e votimit, qytetarët do t'i përgjigjen pyetjes: "A duhet që Islanda të rifillojë negociatat e aderimit me Bashkimin Evropian?". Në këtë proces do të marrin pjesë rreth 265 mijë votues. Autoritetet sqaruan se vendi nuk do të nisë nga zero, pasi më parë kishte hapur 27 nga 35 kapitujt e negociatave, duke mbyllur 11 prej tyre. Procedura pas votimit parashikon marrjen e një mandati politik për qeverinë, ndjekur nga votimi në Parlament dhe ratifikimi përfundimtar nga 27 vendet anëtare të bllokut.
Kryeministrja Kristrun Frostadottir konfirmoi se qeveria do të vazhdojë punën pavarësisht rezultatit të votimit në referendumin e sotëm. Procesi i votimit ka filluar dhe qendrat mbyllen në orën 22:00 GMT. Sondazhi i fundit i Gallup tregon një shumicë të ngushtë kundër propozimit për anëtarësim. Fushata u dominua nga debatet mbi koston e jetesës, sigurinë kombëtare dhe kërcënimet e Donald Trump ndaj Groenlandës.
Autoritetet zgjedhore konfirmuan një numër të përditësuar prej 273 mijë votuesish, duke tejkaluar shifrën fillestare prej 265 mijë. Sondazhi i fundit nga Gallup tregon një opinion publik të polarizuar, me 51.6 për qind kundër dhe 48.4 për qind pro anëtarësimit në BE. Negociatat për këtë çështje ishin pezulluar zyrtarisht në vitin 2015 përmes një letre drejtuar institucioneve evropiane.
Kryeministrja Kristrun Frostadottir ushtroi të drejtën e saj të votës në kryeqytet, duke dhënë një deklaratë për shtyp pas votimit. Autoritetet islandeze njoftuan se rezultatet e para zyrtare të votimit priten në orët e para të ditës së diel. Qendrat e votimit mbeten të hapura deri në orën 22:00 GMT.