Kaja Kallas, përfaqësuesja e lartë për Politikën e Jashtme të Bashkimit Evropian, deklaroi se shtetet anëtare do të diskutojnë opsionet për të ndihmuar në mbajtjen hapur të Ngushticës së Hormuzit. Kjo u tha gazetarëve para një takimi të ministrave të jashtëm të BE-së në Bruksel.
“Është në interesin tonë që Ngushtica e Hormuzit të mbetet e hapur. Ndaj po shqyrtojmë çfarë hapash mund të ndërmarrë Evropa në këtë drejtim”, u shpreh Kallas.
Deklarata vjen në reagim ndaj presidentit të SHBA-së, Donald Trump, i cili bëri të ditur se u ka kërkuar shtatë vendeve të rrisin përpjekjet për të garantuar hapjen e kësaj rruge detare të rëndësishme. Trump paralajmëroi se NATO mund të përballet me një “të ardhme shumë të vështirë” nëse aleatët nuk ofrojnë mbështetje.
Të dielën, Trump zhvilloi një bisedë telefonike me kryeministrin britanik Keir Starmer, ku të dy ranë dakord për rëndësinë e rihapjes së ngushticës për të dhënë fund ndërprerjeve në transportin detar global.
Ngushtica e Hormuzit është korridor kyç, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës botërore. Disa anije thuhet se janë sulmuar që nga fillimi i konfliktit në Gjirin Persik, ndërsa tensionet vazhdojnë të rrisin shqetësimet për ekonominë dhe sigurinë globale.
Diskutimet në Bruksel pritet të përqendrohen në opsione diplomatike, ekonomike dhe të sigurisë për të garantuar lirinë e lundrimit.
Përditësime
- Downing Street konfirmoi zyrtarisht bisedën telefonike midis Donald Trump dhe Keir Starmer.
- Kaja Kallas e quajti mbajtjen e hapur të Ngushticës së Hormuzit një «interes parësor» për **Bashkimin Evropian».
Donald Trump deklaroi se ka marrë përgjigje pozitive nga vendet e kontaktura, por disa preferojnë të mos marrin pjesë.
Kina shprehu shqetësim për rrezikun e konfliktit dhe njoftoi komunikim për samitin me Xi Jinping.
Reagimet e tjera:
- Japonia nuk planifikon të dërgojë anije, por shqyrton opsione të pavarura.
- Australia nuk do të dërgojë anije.
- Koreja e Jugut do ta shqyrtojë kërkesën dhe do të komunikojë me SHBA.
BE po shqyrton dy opsione për mision detar në Gjirin Persik:
- Zgjerimi i misionit Aspides nga Deti i Kuq.
- Formimi i një koalicioni i të gatshëmve me kontribute ushtarake ad hoc nga anëtarët.
Situata në Iran është prioritet kryesor në axhendë për shkak të rritjes së çmimeve të energjisë dhe plehrave.
Kaja Kallas deklaroi pas takimit se nuk ka "asnjë dëshirë" mes shteteve anëtare për të zgjeruar misionin detar të BE-së në Ngushticën e Hormuzit "për momentin".
Disa shtete anëtare refuzojnë përfshirjen e NATO-s në mbrojtjen e ngushticës.
Irani mbylli ngushticën për shumicën e trafikut si përgjigje ndaj bombardimeve nga SHBA dhe Izraeli.
Charles Hecker i RUSI-së tha se evropianët nuk dërgojnë trupa sepse bëhen objektiva; Rusia është "vetmi fitues real", duke përfituar nga çmimet e larta të energjisë për luftën në Ukrainë.
Rritja e çmimeve të energjisë rrezikon marrëdhëniet BE-SHBA.
Kancelari gjerman Friedrich Merz: Lufta me Iranin nuk është çështje e NATO-s.
- Zyrtarët francezë: Parisi nuk do të dërgojë forca detare në Ngushticën e Hormuzit.
- Presidenti finlandez Alexander Stubb: Nuk mbështet përshkallëzimin përmes dërgimit të ushtrisë.
Kaja Kallas theksoi se "askush nuk është i gatshëm t’i vërë njerëzit e vet në rrezik", duke përmendur krizat ushqimore, plehrash dhe energjie, sipas Reuters.
Donald Trump deklaroi të hënën se e dinte që NATO nuk do të ndihmojë, pasi SHBA gjithmonë ndihmon aleatët.
Trump shtoi se disa liderë kanë dhënë përgjigje pozitive dhe emrat do t’i publikojë Marco Rubio.
Spanja shprehu kundërshtim publik, duke thënë se lufta kundër Iranit nuk është çështje NATO-je.
Kallas deklaroi se "Nuk i kuptojmë amerikanët", duke kritikuar mungesën e konsultimit për lëvizjet dhe objektivat e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.
Kallas propozoi trajtimin e Ngushticës së Hormuzit me modelin e OKB-së si në Detin e Zi, duke negociuar naftën si drithërat.
Kallas vlerësoi se partneriteti transatlantik është nën presion: "Duhen dy për tango", dhe kërkohet konsultim për pjesëmarrje.
BE po konsideron paparashikueshmërinë e SHBA-së pas rikthimit të Trumpit.