Katër herë të bllokuar: minatorët e Stantërgut pa linjë rezervë

Një avari elektrike më 7 tetor bllokoi 63 minatorë rreth 800 metra nën tokë në Minierën e Stantërgut, pranë Mitrovicës. Të gjithë dolën pa lëndime, por ndërprerja e energjisë ndali ashensorin dhe, sipas minatorit Ymer Meholli, edhe ventilimin. Ky ishte incidenti i katërt i këtij lloji brenda nëntë muajve. Avaria në trafon 35 kV la jashtë funksionit edhe Njësinë e Flotacionit, e cila pësoi dëmtime, njoftoi Trepça.

Pas gati dy orësh pritjeje, Meholli dhe 17 kolegë vendosën të ngjiteshin nëpër shkallët emergjente. Ngjitja nga horizonti i 11-të deri në sipërfaqe zgjati dy orë e gjysmë. Gjithsej 54 minatorë dolën në grupe nga shkallët. Nëntë të tjerë, të cilët kishin vështirësi fizike ose shëndetësore, pritën rikthimin e energjisë dhe dolën rreth orës 02:50 të 8 tetorit.

Meholli, 45 vjeç, tha se e ka përjetuar këtë frikë tri herë gjatë 15 vjetëve të punës në minierë. Ai përshkroi lodhje dhe ftohje të duarve e këmbëve gjatë daljes, ndërsa disa minatorë, sipas tij, nuk kishin më fuqi.

Rastet e mëparshme dhe hetimet

Më 11 janar, pesë punëtorë mbetën të bllokuar për nëntë orë në minierë për shkak të problemeve me energjinë. Një ndërprerje tjetër, më 26 janar, i mbajti minatorët nëntokë për gjashtë deri në shtatë orë. Më 14 maj, nga 47 punëtorët në minierë, 29 dolën përmes rrugëve emergjente, ndërsa 18 qëndruan nën tokë për më shumë se dhjetë orë.

Pas incidentit të majit, ministrja e atëhershme në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, paralajmëroi hetim për shkaqet e avarisë dhe mundësinë e parandalimit të saj. Policia e Kosovës konfirmoi nisjen e hetimeve dhe njoftimin e prokurorit. Pesë muaj më vonë, pas incidentit të tetorit, mbetej e paqartë çfarë kishin konstatuar hetimet dhe nëse ishin marrë masa për të parandaluar raste të ngjashme. Radio Evropa e Lirë kërkoi sqarime nga Ministria e Ekonomisë, por nuk mori përgjigje.

Avaritë e majit dhe tetorit ndodhën në sistemin elektrik 35 kilovoltësh, por nuk u konfirmua se kishin të njëjtin shkak teknik. Në të dyja rastet, minatorët përdorën shkallët emergjente ose pritën rikthimin e energjisë për të dalë nga nëntoka.

Furnizimi me energji

Kryetari i Sindikatës së Pavarur të Minatorëve të Trepçës, Ibrahim Jonuzi, tha se pajisjet janë të vjetruara dhe se nevojiten investime në sistemin energjetik. Sindikata kërkon hetim të plotë, përcaktim të përgjegjësive dhe investime urgjente. Më 8 tetor, ajo paralajmëroi se nuk duhet pritur një tragjedi për të reaguar. Jonuzi tha gjithashtu se jo të gjithë minatorët mund ta përballojnë ngjitjen nëpër shkallë, veçanërisht ata me vështirësi shëndetësore ose fizike.

Shyqyri Sadiku, udhëheqës i njësisë biznesore Miniera me Flotacion Trepça-Stantërg, konfirmoi se miniera furnizohet vetëm përmes një linje. Sipas tij, më parë kishte dy linja, por që nga përfundimi i luftës së viteve 1998–1999 ka mbetur vetëm një. Ndërmarrja i ka kërkuar Ministrisë së Ekonomisë funksionalizimin e linjës së dytë, por nuk ka afat për këtë. Sadiku tha se nuk është gjetur gjenerator që mund të përballojë ngarkesën elektrike.

Sipas Trepçës, ekipet teknike nisën sanimin e dëmeve në trafon dhe në Njësinë e Flotacionit. Puna përfshinte kontrollimin dhe zëvendësimin e pesë siguresave mbrojtëse 6.3 kV, si dhe të elementeve të tjera të instalimit elektrik. Riparimet u vështirësuan nga mungesa në magazinë e pjesëve rezervë të nevojshme.

Ish-drejtori i Trepçës, Basri Ibrahimi, tha se linja e dytë ose një gjenerator me kapacitet të mjaftueshëm për ashensorin do ta zvogëlonte rrezikun e bllokimit të minatorëve gjatë avarive.