Në Raportin e vitit 2026 për përparimin e Maqedonisë së Veriut, Komisioni Evropian (KE) rendit financimin e pamjaftueshëm të shëndetësisë publike, largimin e personelit mjekësor, pabarazinë në qasjen te shërbimet dhe kontrollin e dobët të duhanpirjes në mjedise të mbyllura ndër problemet kryesore. Vlerësimi për shëndetin publik dhe mbrojtjen e konsumatorëve përfshihet në Kapitullin 28. Sipas raportit, qytetarët paguajnë nga xhepi deri në 42 për qind të shpenzimeve shëndetësore.
Fondet për shëndetësinë publike u rritën lehtë gjatë vitit 2025, por mbeten larg mesatares së Bashkimit Evropian. Kujdesi shëndetësor universal ofrohet pa pagesë përmes shërbimeve parësore, ndërsa pacientët paguajnë për disa shërbime spitalore, vizita specialistike dhe barna. KE-ja e vlerëson të papërshtatshme shtrirjen, disponueshmërinë dhe shpërndarjen gjeografike të shërbimeve, veçanërisht të atyre specialistike.
Raporti vëren mungesë të personelit mjekësor dhe thotë se numri i infermierëve për 100 000 banorë është nën mesataren evropiane. Punonjësit shëndetësorë vazhdojnë të largohen nga sektori publik drejt atij privat ose të shkojnë për të punuar jashtë vendit. Mbështetja e madhe te pagesat e drejtpërdrejta dhe sigurimi vullnetar shëndetësor, sipas KE-së, thellon pabarazitë në qasjen te shërbimet.
Gjatë vitit të kaluar u rritën si rastet e regjistruara me kancer, ashtu edhe vdekshmëria nga sëmundjet malinje. Në vend zhvillohen fushata për zbulimin e hershëm të kancerit të zorrës së trashë dhe të gjirit, por testimi për HPV nuk është përfshirë ende në kontrollet për kancerin e qafës së mitrës. KE-ja kërkon informim më të gjerë të publikut dhe përfshirje më të madhe të grupeve të synuara në kontrollet parandaluese. Mungesa e personelit dhe fondet e kufizuara ndikojnë gjithashtu në politikat për shëndetin mendor të fëmijëve dhe adoleshentëve. Shteti vijon programet vjetore për parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare, të cilat përfshijnë zbulimin e hershëm të faktorëve të rrezikut, kontrolle parandaluese në shëndetësinë parësore, edukim shëndetësor dhe përmirësim të diagnostikimit e të trajtimit.
Duhani dhe rezistenca antimikrobike
Komisioni vëren zbatim të pamjaftueshëm të masave për kontrollin e duhanit. Pirja e duhanit tolerohet pa sanksione në mjedise të mbyllura, përfshirë institucione publike, disa institucione shëndetësore dhe restorante. Maqedonia e Veriut duhet të miratojë ligj të ri për përafrimin e mëtejshëm të rregullave për produktet e duhanit me ato evropiane; zbatimi i tij paraqitet si sfidë serioze.
Raporti ngre shqetësimin edhe për përdorimin e gjerë të antibiotikëve dhe rrezikun e rezistencës antimikrobike. Plani kombëtar i veprimit për këtë çështje për periudhën 2026–2028 nuk është miratuar ende. KE-ja kërkon gjithashtu përafrimin e legjislacionit për sëmundjet ngjitëse me rregulloret evropiane. Që nga viti 2016, vendi dërgon të dhëna për disa sëmundje në sistemin evropian TESSy dhe ka sistem për zbulimin e hershëm të epidemive.
Qasja në shërbime dhe mbrojtja e konsumatorëve
Raporti përmend qasje të kufizuar në shërbime për gratë në zonat rurale dhe komunitetet e margjinalizuara. Gratë denoncojnë se gjinekologët u kërkojnë pagesa të paligjshme për shërbime që, sipas sigurimit shëndetësor, duhet të ofrohen falas. Programet parandaluese për zbulimin e kancerit të qafës së mitrës dhe të gjirit janë të disponueshme, por nuk shfrytëzohen njësoj nga të gjitha grupet. Vendi nuk ka miratuar ende strategji për mbrojtjen e konsumatorëve dhe nuk ka ngritur platformë të përshtatshme në internet për informimin e tyre.