Komisioni Evropian pritet të publikojë të mërkurën raportet e progresit për vendet që synojnë t’i bashkohen Bashkimit Evropian. Udhëheqësit e Ukrainës, Shqipërisë, Moldavisë, Gjeorgjisë, Maqedonisë së Veriut, Armenisë dhe Malit të Zi, si dhe përfaqësues të Kroacisë dhe Këshillit Evropian, pritet të mblidhen në Bruksel për të diskutuar zgjerimin dhe të ardhmen e tij.
Sipas Luca Bertuzzit, ekspert i Euronews për procesin e zgjerimit, zyrtarët e Komisionit Evropian e kanë bërë zgjerimin një nga shtyllat kryesore të marrëdhënieve të jashtme të BE-së. Synimi është t’u ofrohet vendeve fqinje perspektiva e anëtarësimit, t’i afrojnë ato me Bashkimin dhe t’i largojnë nga ndikimi i Rusisë. Një dekadë pas referendumit për Brexit-in, Brukseli po përpiqet ta shndërrojë vrullin e zgjerimit në rezultate konkrete, duke përcaktuar hapat që vendet kandidate më të avancuara duhet të ndërmarrin për të përmbyllur procesin.
Udhërrëfyesit që pritet të publikohen për Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën mund të thellojnë hendekun me vendet e tjera aspirante, përfshirë Maqedoninë e Veriut dhe Gjeorgjinë, proceset e anëtarësimit të të cilave kanë mbetur pas prej vitesh.
Ukraina dhe Mali i Zi
Negociatat me Ukrainën po ndiqen me vëmendje të veçantë për shkak të përshkallëzimit të agresionit rus. Procesi i anëtarësimit nisi pas pushtimit në shkallë të gjerë nga Rusia në vitin 2022. Taras Kachka, përfaqësuesi i Ukrainës në BE, tha se Kievi po zbaton reformat e nevojshme për anëtarësim “më shpejt dhe më mirë” se kurrë më parë, pavarësisht luftës.
Kachka përmendi sfidat që lidhen me situatën e sigurisë, agresionin rus dhe faktin se Ukraina është një nga vendet më të mëdha ndër kandidatët kryesorë për anëtarësim. Ukraina pritet të hapë të gjithë grupkapitujt e negociatave para fundit të vitit. Përparimi zyrtar i vendit ka nisur pas ndryshimit të qeverisë në Hungari, pasi ish-kryeministri Viktor Orban kishte penguar më parë procesin.
Vendet anëtare të BE-së kanë ende shqetësime për mënyrën se si duhet të integrohet Ukraina, veçanërisht për shkak të peshës së saj në sektorin bujqësor. Kachka pranoi se mund të ketë “negociata komplekse”, por tha se kjo nuk duhet të pengojë rrugën e përgjithshme të vendit drejt anëtarësimit.
Mali i Zi është vendi më pranë përfundimit të negociatave, por përparimi i tij pengohet nga çështje dypalëshe me Kroacinë, të lidhura me trashëgiminë e luftërave jugosllave të viteve 1990. Petar Markovic, kreu i Misionit të Malit të Zi pranë BE-së, tha se zyrtarët në Podgoricë nuk kanë bërë pushime verore, për të vijuar reformat dhe për të ruajtur ritmin e procesit. Mali i Zi synon të bëhet anëtari i 28-të i BE-së deri në vitin 2028.
Markovic tha se Podgorica po zhvillon bisedime të intensifikuara me Kroacinë për zgjidhjen e çështjeve të hapura me interes të ndërsjellë. Ai shprehu bindjen se ato do të zgjidhen në mënyrë të kënaqshme për të dyja palët.
Shqipëria
Shqipëria konsiderohet përgjithësisht vendi i dytë në procesin e integrimit. Sipas burimeve, vendi është përballur me protesta të mëdha lidhur me punimet përgatitore për ndërtimin e një resorti luksoz në një zonë të mbrojtur. Teksti i burimeve ndërpritet në mes të fjalisë, ndaj nuk jepen hollësi të tjera për projektin ose protestat.