Komisioni Europian, në raportin e vitit 2026 për Shqipërinë, evidenton mangësi në sigurinë ushqimore, kontrollet zyrtare dhe kapacitetet laboratorike. Në kapitullin 12, që trajton sigurinë ushqimore dhe politikat veterinare e fitosanitare, thuhet se legjislacioni shqiptar mbetet vetëm pjesërisht i përafruar me standardet e Bashkimit Europian. Raporti shënon se Ligji për Kontrollet Zyrtare u miratua në qershor 2026.
Për Autoritetin Kombëtar të Ushqimit (AKU), Komisioni kërkon reforma institucionale, përfshirë bashkimin e tij me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve. Kërkohet gjithashtu ndarje më e qartë e detyrave të inspektimit mes AKU-së dhe Inspektoratit të Përgjithshëm, si dhe përmirësim i statistikave të inspektimeve, administrimit të të dhënave dhe transparencës. Institucioneve u nevojiten burime të mjaftueshme administrative dhe financiare për zbatimin e kontrolleve zyrtare.
Raporti vëren se laboratorët zyrtarë nuk janë përcaktuar plotësisht në përputhje me parimet e rregullave të BE-së dhe se duhen vendosur metoda të validuara analizimi. Kërkohen investime në kapacitete, akreditim dhe validim të metodave, për të garantuar besueshmërinë e rezultateve. Komisioni kërkon edhe forcimin e kontrolleve në pikat kufitare dhe përafrimin e tyre me kërkesat e BE-së në momentin e anëtarësimit.
Sa u përket pesticideve, Shqipëria duhet të përmirësojë zbatimin e masave kur konstatohen produkte që nuk përmbushin standardet dhe të rrisë transparencën. Raporti kërkon hartimin e një programi kombëtar për përmirësimin e cilësisë së qumështit. Për rregullat specifike të ushqimit për kafshët nuk është raportuar përparim dhe mbetet ende punë për t’u bërë.
Në sektorin veterinar, mangësitë përfshijnë gjurmueshmërinë e kafshëve, mbikëqyrjen e sëmundjeve dhe kapacitetet laboratorike për identifikimin e patogjenëve. Sipas raportit, këto mangësi dobësojnë aftësinë e sistemit për të zbuluar herët rreziqet dhe për të përcaktuar kontrollet. Shqipëria nuk ka ngritur ende një sistem në përputhje me kërkesat e BE-së për grumbullimin, ruajtjen dhe përpunimin e nënprodukteve shtazore.
Komisioni kërkon masa më të forta për parandalimin e korrupsionit në inspektimet veterinare dhe fitosanitare, si dhe forcimin e transparencës, llogaridhënies dhe integritetit në proceset e inspektimit e certifikimit. Shekulli raporton gjithashtu se është përgatitur plani kombëtar i monitorimit të mbetjeve për vitin 2026 dhe ka nisur vlerësimi e kategorizimi i stabilimenteve ushqimore.