Kërcënimi i Serbisë për devijimin e lumit Ibër

Deklarata e presidentit serb Aleksandar Vučić për një projekt të mundshëm të devijimit të rrjedhës së lumit Ibër ka nxitur shqetësime të thella për stabilitetin dhe sigurinë e Kosovës. Lumi Ibër, i cili furnizon rezervuarin e Ujmanit, është arteria kryesore për furnizimin me ujë të pijshëm, bujqësinë dhe prodhimin e energjisë elektrike për pjesën dërrmuese të vendit, duke përfshirë ftohjen e termocentraleve në Obiliq.

Ekspertët e sigurisë, si Arben Dashevci, vlerësojnë se ky kërcënim është instrument propagande dhe pjesë e luftës hibride, pasi ndryshimi i rrjedhës së një lumi ndërkufitar është i ndaluar nga konventat ndërkombëtare, përfshirë Konventën e Helsinkit dhe ato të UNECE. Zyrtarë nga Shqipëria, përfshirë Ministrin për Evropën dhe Punët e Jashtme Ferit Hoxha dhe Kryeministrin Edi Rama, kanë reaguar duke theksuar se uji nuk mund të përdoret si mjet presioni politik dhe se burimet natyrore të Kosovës nuk mund t'i nënshtrohen pretendimeve të njëanshme serbe.

Ky zhvillim ndodh në një kohë të ndjeshme pas vizitës së presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Beograd, gjatë së cilës u konfirmua se Ukraina vijon të mos e njohë pavarësinë e Kosovës. Analistët sugjerojnë se Vučić po e shfrytëzon çështjen e Ibrit për të shmangur vëmendjen nga problemet e brendshme politike në Serbi, përfshirë zgjedhjet e parakohshme të pritshme. Institucionet e Kosovës janë thirrur të ndjekin rrugët diplomatike dhe të bashkërendojnë reagimin me partnerët ndërkombëtarë për të garantuar mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe zbatimin e standardeve ndërkombëtare në menaxhimin e ujërave.