Deklaratat e fundit të Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, mbi mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër, kanë nxitur reagime të ashpra nga institucionet e Kosovës dhe Shqipërisë. Vuçiç, gjatë një vizite në Beograd, deklaroi se ka ftuar ekspertë dhe inxhinierë për të analizuar këtë projekt, duke e lidhur atë me atë që ai e cilësoi si keqtrajtim të popullit serb në Kosovë.
Në Prishtinë, ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, gjatë Konferencës së nëntë të Ambasadorëve, e quajti këtë qasje si "shoviniste dhe destabilizuese". Ajo theksoi rëndësinë jetike të sistemit Ibër-Lepenc dhe liqenit të Ujmanit për furnizimin me ujë, energjinë dhe bujqësinë për qindra mijëra qytetarë të Kosovës. Haxhiu u kërkoi diplomatëve kosovarë që ta njoftojnë bashkësinë ndërkombëtare për këtë kërcënim, duke shtuar se Serbia duhet të japë përgjegjësi edhe për çështje të tjera, si sulmi në Banjskë dhe zbardhja e fatit të personave të zhdukur.
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë, Ferit Hoxha, përmes një reagimi publik, shprehu shqetësim të thellë mbi këtë deklaratë. Ai rikujtoi se Serbia është palë e Konventës së UNECE-s për Mbrojtjen dhe Përdorimin e Rrjedhave Ujore Ndërkufitare që prej vitit 2010, gjë që e detyron për transparencë dhe konsultim për çdo masë që ndikon në territorin e shteteve të tjera. Hoxha theksoi se uji nuk mund të përdoret si armë presioni politik për të ndëshkuar një shtet tjetër, duke i bërë thirrje Serbisë që t'i përmbahet parimeve të fqinjësisë së mirë.
Sipas informacioneve të disponueshme, kjo nuk është hera e parë që një ide e tillë përmendet nga Vuçiç. Më herët, pas një shpërthimi që dëmtoi kanalin Ibër-Lepenc në Zubin Potok në vitin 2024, ai kishte përmendur ekzistencën e planeve të vjetra që nga viti 1985 për ndryshimin e rrjedhës së lumit. Ekspertët vlerësojnë se ndërhyrje të tilla, përveçse teknikisht të ndërlikuara dhe të kushtueshme, do të binin ndesh me standardet ndërkombëtare për mbrojtjen e resurseve ujore ndërkufitare.
Përditësime
Ministrja në detyrë e Mjedisit e Kosovës, Fitore Pacolli, dënoi kërcënimet e Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, duke i cilësuar ato si rrezik për infrastrukturën kritike dhe sigurinë e qytetarëve. Pacolli u bëri thirrje Bashkimit Evropian, SHBA-së dhe OKB-së të reagojnë ndaj këtyre deklaratave. Ministri Hoxha theksoi se Serbia është nënshkruese e Konventës së Helsinkit/UNECE, e cila e detyron atë të bashkëpunojë për ujërat ndërkufitare. Vetë Vuçiç konfirmoi se projekti i vitit 1985 do të ndikonte drejtpërdrejt në nivelin e ujit të liqenit të Ujmanit.
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme i Shqipërisë, Ferit Hoxha, reagoi zyrtarisht ndaj deklaratave të Presidentit serb Aleksandar Vuçiç për ndryshimin e rrjedhës së lumit Ibër. Në një komunikim përmes platformës X, Hoxha denoncoi përdorimin e ujit si instrument të presionit politik. Shqipëria kërkoi zyrtarisht transparencë, të dhëna shkencore dhe konsultim të detyrueshëm me palët e prekura për çdo projekt në sistemin ujor ndërkufitar.