Gjatë një konference për media më 11 gusht 2026, zëdhënësja e Komisionit Evropian, Annita Hipper, theksoi se deklaratat për ndryshimin e mundshëm të rrjedhës së lumit Ibër nuk mbështesin synimin për marrëdhënie normale midis Kosovës dhe Serbisë. Sipas saj, çështjet e hapura duhet të zgjidhen ekskluzivisht përmes dialogut, si parakusht për integrimin evropian të të dyja vendeve.
Këto zhvillime pasuan paralajmërimin e presidentit serb, Aleksandar Vuçiç, më 9 gusht, se autoritetet po shqyrtojnë mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit, duke e lidhur këtë me rrënimin e shtëpive të serbëve pranë Liqenit të Ujmanit. Lidhur me këtë situatë, Komisioni Evropian shprehu shqetësimin për rrënimet dhe theksoi se çdo masë duhet të respektojë procesin e rregullt ligjor, duke u mundësuar personave të prekur mbrojtje gjyqësore.
Debati ka nxitur reagime ndërmjet zyrtarëve të Shqipërisë dhe Serbisë. Kryeministri shqiptar, Edi Rama, u shpreh se Shqipëria mbështet Kosovën si shtet legjitim, duke hedhur poshtë retorikën e Beogradit mbi pretendimet territoriale. Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm serb, Marko Gjuriq, kundërshtoi përfshirjen e Shqipërisë në këtë çështje.
Lumi Ibër, me gjatësi rreth 270 kilometra, është jetik për furnizimin e ujit në shtatë komuna dhe për ftohjen e termocentraleve në Obiliq. Ekspertët vlerësojnë se devijimi do të ishte tejet i kushtueshëm dhe do të binte ndesh me parimet e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare, specifikisht me Konventën e Kombeve të Bashkuara të vitit 1997, e cila ndalon shkaktimin e dëmeve të konsiderueshme shteteve të tjera.
Përditësime
Departamenti Amerikan i Shtetit rikonfirmoi paqen në Ballkanin Perëndimor si prioritet, duke lidhur stabilitetin rajonal me normalizimin e marrëdhënieve Kosovë-Serbi. Inxhinieri serb Jovan Despotoviq e cilësoi devijimin e rrjedhës së Ibrit si teknikisht të pamundur dhe në kundërshtim me rregullat evropiane të menaxhimit të pellgut të Danubit. Dëshmi të reja tregojnë se presidenti serb Aleksandar Vuçiç e kishte përmendur këtë propozim edhe gjatë vitit 2024, para se të distancohej nga ideja.
Ambasada gjermane në Kosovë e cilësoi deklaratën e presidentit Aleksandar Vuçiç si kontra-produktive për stabilitetin rajonal. Këshilli i Ambasadorëve të Shqipërisë (KASH) dënoi zyrtarisht projektin dhe u bëri thirrje partnerëve ndërkombëtarë për reagim të prerë. Përfaqësuesit e Bashkimit Evropian paralajmëruan se këto qëndrime dëmtojnë rrugën e integrimit evropian për të dyja palët. Ndërkohë, eksperti Alban Kuriqi sqaroi se pretendimet për një ndërprerje të menjëhershme të furnizimit me ujë nuk përkojnë me realitetin teknik të projektit.
Komisioni Evropian e cilësoi të papranueshme retorikën mbi devijimin e lumit Ibër, duke e vlerësuar atë si pengesë për normalizimin e marrëdhënieve. Zëdhënësja Anitta Hipper theksoi se deklarata të tilla bien ndesh me synimet e dialogut. Lidhur me rrënimet në liqenin e Ujmanit, Komisioni kërkoi respektimin rigoroz të procesit të rregullt ligjor dhe mbrojtjen gjyqësore për personat e prekur.
Ambasada gjermane në Kosovë e konsideroi deklaratën e presidentit serb Aleksandar Vuçiq për devijimin e lumit Ibër si pengesë serioze për normalizimin e marrëdhënieve. Presidenti Vuçiq deklaroi se ideja për ndryshimin e rrjedhës daton që nga viti 1985. Ndërkohë, ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, kritikoi përdorimin e burimeve ujore si mjet presioni politik, duke kërkuar ruajtjen e stabilitetit rajonal.
Departamenti Amerikan i Shtetit rikonfirmoi se paqja dhe stabiliteti në Ballkanin Perëndimor mbeten prioritet strategjik i SHBA-së, duke kërkuar normalizimin e marrëdhënieve Kosovë-Serbi si kusht për stabilitetin rajonal. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç lidhi shqyrtimin e planeve për devijimin e lumit Ibër me pretendimin për rrënimin e objekteve të banuara nga serbët pranë liqenit të Ujmanit.