Kosova përballet me rrezikun e humbjes së mbi 40 milionë eurove nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian. Lajmin e bëri të ditur Koordinatori Kombëtar për Instrumentin për Reforma dhe Rritje, Jeton Zulfaj, në një konferencë për media më 1 korrik 2026.
Sipas Zulfajt, nga 13 hapat e reformave që kishin afat shtesë deri më 30 qershor, vetëm shtatë janë përmbushur plotësisht, ndërsa gjashtë të tjerë kanë mbetur pezull. Ai bëri të ditur se rreth 83 për qind e këtyre moszbatimeve ndërlidhen me bllokadën dhe mosfunksionimin e Kuvendit të Kosovës në miratimin e legjislacionit të nevojshëm.
Reformat e parealizuara në kohë përfshijnë:
- Ligjin për Energjinë dhe Energjinë Elektrike.
- Ligjin për Ndihmën Shtetërore.
- Ligjin për Inovacionin.
- Ligjin për Kamatëvonesat.
- Pakon e ligjeve për reformën në drejtësi, përfshirë ato për Këshillin Prokurorial të Kosovës (KPK) dhe Këshillin Gjyqësor të Kosovës (KGJK).
- Strategjinë për Luftimin e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit.
Në total, Plani i Rritjes për periudhën 2024-2027 për Kosovën kap vlerën e 882 milionë eurove, nga të cilat 253 milionë euro janë grante dhe 629 milionë euro kredi. Aktualisht janë në proces rreth 62 hapa reformues, prej të cilëve 18 janë zbatuar. Jeton Zulfaj deklaroi se Kosova do t'i drejtohet Komisionit Evropian për të kërkuar lëvrimin e fondeve për reformat e përmbushura deri më tani. Fondet e dedikuara për reformat e paekzekutuara në afatin e vendosur nuk mund të rikuperohen.
Përditësime
Qeveria e Kosovës ka caktuar 15 korrikun si afat të fundit për dorëzimin e kërkesës drejt Komisionit Evropian, i cili më pas do të ketë një afat prej 90 ditësh për shqyrtim. Procesi në Kuvendin e Kosovës është bllokuar për shkak të mungesës së kuorumit nga opozita, ndërkohë që procedura e përshpejtuar kërkon miratimin e 2/3 të deputetëve. Për të siguruar fondet, vendi duhet të përmbushë 5 nga 6 hapat legjislativë** në Kuvend dhe 61 detyrime shtesë deri në fund të vitit 2026.
Zbardhen detaje mbi ngecjen e reformave që rrezikojnë fondet e Bashkimit Evropian për Kosovën. Nga gjashtë hapat e mbetur, Kuvendi i Kosovës mban përgjegjësinë për miratimin e pesë prej tyre, ndërsa hapi i fundit i takon Qeverisë. Aktualisht, mosvotimi po shkaktohet nga qëndrimi i opozitës, e cila po bllokon kuorumin prej 2/3 të nevojshëm për procedurat e përshpejtuara. Pengesave ligjore i është shtuar edhe Ligji mbi falimentimin dhe paaftësinë paguese, ndërsa fondet në rrezik deri në fund të vitit 2026 kapin vlerën e 440 milionë eurove.
Komisioni Evropian ka konfirmuar se fondet e pashfrytëzuara nga vendet e rajonit mund të ridestinohen te shtetet me performancë më të lartë, nëse ato dështojnë në zbatimin e reformave. Zëdhënësi i KE-së, Guillaume Mercier, raportoi se 22 për qind e reformave të planifikuara në tri rundet e para mbeten të bllokuara. Njëkohësisht, Komisioni sqaroi se afati për reformat e fundvitit 2024 dhe 2025 zgjatet deri në vitin 2026, duke u shkëputur përfundimisht nga skadenca e 30 qershorit.