Kroacia dhe Bosnja dhe Hercegovina nënshkruan më 28 prill 2026, të martën, një marrëveshje për ndërtimin e gazsjellësit Ndërlidhja Jugore. Marrëveshja u nënshkrua në Dubrovnik nga kryeministri kroat Andrej Plenković dhe kryetarja e Këshillit të Ministrave të Bosnjës Borjana Krišto, në prani të sekretarit të Energjisë të SHBA-së, Chris Wright. Ngjarja ndodhi në margjinat e forumit të Iniciativës së Tre Detëve, që mbulon vendet midis Detit Baltik, Detit të Zi dhe Adriatikut.
Gazsjellësi do të lidhë Bosnjën me rrjetin e gazit të Kroacisë dhe terminalin e gazit natyror të lëngshëm në ishullin Krk. Trasa nis nga Zagvozdi pranë Splitit në Kroaci, kalon nëpër Posusje në Hercegovinë, arrin në Travnik në Bosnjën qendrore dhe ka një degëzim drejt Mostarit. Kroacia do të ndërtojë rreth 60 kilometra, ndërsa Bosnja rreth 120 kilometra.
Synimi dhe mbështetja
Projekti synon diversifikimin e furnizimeve energjetike dhe zvogëlimin e varësisë së Bosnjës nga gazi rus, i importuar aktualisht përmes Serbisë dhe Bullgarisë nëpërmjet TurkStream. Kroacia do ta integrojë gazsjellësin në sistemin e saj, të lidhur me terminalin Krk, të ndërtuar me mbështetje të Bashkimit Evropian. Bosnja ka caktuar si investitor kompaninë amerikane AAFS Infrastructure and Energy.
Vlera e projektit vlerësohet në 1.5 miliardë dollarë sipas disa mediave ose 1 miliard euro sipas të tjerave. Marrëveshja rregullon lidhjen kufitare, të drejtat dhe detyrimet gjatë ndërtimit apo në rast tërheqjeje.
Reagimet
Kryeministri Plenković theksoi se projekti forcon sigurinë energjetike në rrethana globale sfiduese. Bashkimi Evropian shpreh shqetësime për mungesë transparence në përzgjedhjen e kompanisë dhe procedurat konkurruese, duke paralajmëruar ndikim në procesin e anëtarësimit të Bosnjës. Organizata Transparency International kritikon lidhjet e kompanisë me rrethin e Donald Trump-it si precedent të rrezikshëm.
Përditësime
- Kryeministri kroat Andrej Plenković shkroi në mediat sociale: «Ne po forcojmë sigurinë dhe pavarësinë energjetike… që është veçanërisht e rëndësishme në këto rrethana sfiduese globale».
- Palët harmonizuan marrëveshjen më 27 prill, disa orë para nënshkrimit.