Kancelari gjerman Friedrich Merz ka dërguar një letër presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, presidentit të Këshillit Evropian Antonio Costa dhe presidentit të Qipros Nikos Christodoulides. Në letër ai propozon masa për të përshpejtuar procesin e zgjerimit të Bashkimit Evropian.
Merz thekson se vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, mund të përfitojnë nga integrimi gradual. Ky model parashikon ndërtimin e blloqeve për zbatimin e politikave të caktuara dhe mbështetje të shtuar gjatë procesit.
Për Ukrainën kancelari sugjeron statusin e "anëtarit të asociuar". Ky status do t'i lejonte përfaqësuesve ukrainas të merrnin pjesë në samitet dhe takimet ministrore të BE-së pa të drejtë vote. Ukraina do të kishte edhe një komisioner të asociuar pa portofol.
Merz shprehet se nuk është e mundur të përfundojë shpejt procesi i plotë i anëtarësimit për shkak të pengesave politike dhe nevojës për ratifikim unanim nga të gjitha vendet anëtare. Ai kërkon krijimin e një task-force për të përpunuar detajet e propozimeve.
Burimet raportojnë se propozimi nuk synon të ndikojë negativisht procesin e vendeve të tjera kandidate. Letra është dërguar pas diskutimeve në samitin joformal të Nikosisë në prill 2026.
Përditësime
Friedrich Merz propozoi status vëzhguesi për vendet e Ballkanit Perëndimor në të gjitha institucionet e BE-së dhe në seancat e përbashkëta të Komisionit me Parlamentin. Kandidatët do të fitojnë akses të privilegjuar në Tregun e Brendshëm të BE-së. Propozimi parashikon përfaqësues pa të drejtë vote për Ukrainën në Parlamentin Evropian, klauzolë të ndihmës së ndërsjellë dhe garanci sigurie. Letra përfshin mekanizëm rikthimi nëse Ukraina bën hapa prapa dhe përfshin edhe Moldavinë, sipas Radio Evropa e Lirë.
Reuters ka parë një letër të Friedrich Merz që përmend një plan paqeje 20-pikësh për Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë. Objektivi kryesor është anëtarësimi deri në 2027, me citime të drejtpërdrejta mbi integrimin gradual.
Friedrich Merz propozoi integrim gradual për Shqipërinë dhe status asociuar për Ukrainën, duke e lidhur me bisedimet për paqe të iniciuara nga Donald Trump. Komisioni Evropian reagoi me rezervë dhe deklaroi se nuk bëhet fjalë për anëtarësim të lehtë. Diplomatët në Bruksel shfaqën habi dhe skepticizëm, ndërsa vunë në diskutim ligjshmërinë e idesë. Propozimi parashikon akses hap pas hapi në programe të financuara nga BE-ja.
Komisioni Evropian konfirmoi pranimin e letrës së Merz, të publikuar më 21 maj. Zëdhënësi Guillaume Mercier tha se Komisioni e mirëpret zgjerimin si investim gjeostrategjik, me procesin bazuar në merita dhe sigurinë e Ukrainës si prioritet. Letra propozon qasje të privilegjuar në Tregun e Përbashkët për Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë.