Çmimet ndërkombëtare të naftës kanë tejkaluar pragun e 100 dollarëve për fuçi, me një rritje mbi 25% brenda pak ditësh, si pasojë e përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme. Kjo është rritja më e fortë që nga kriza energjetike e vitit 2022, sipas agjencisë Reuters.
Nafta e referencës globale Brent crude oil ka arritur në 108-116 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) ka kaluar 105 dollarët, madje deri në 120 dollarë në disa tregje. Tensionet në Ngushticën e Hormuzit, korridor nga kalon rreth 20% e furnizimit botëror me naftë, kanë ndërprerë pothuajse trafikun e cisternave, duke rritur rrezikun për furnizimin global.
Diskutimet e G7-së
Vendet e G7 zhvillojnë një mbledhje urgjente të hënën për të trajtuar rritjen e çmimeve. Ministrat e financave, përfshirë kancelaren e Thesarit britanik Rachel Reeves, po shqyrtojnë një lirim të koordinuar të rezervave strategjike të naftës, në bashkëpunim me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA). Disa anëtarë mbështesin lirimin e 300 deri në 400 milionë fuçive nga rezervat emergjente, nëse situata përkeqësohet.
Drejtori ekzekutiv i IEA-së, Fatih Birol, ka deklaruar se "të gjitha opsionet janë në tryezë, por për momentin nuk ka vendim për ndërhyrje kolektive", duke nënvizuar se tregu global ende ka furnizime të mjaftueshme.
Përshkallëzimi i konfliktit
Konflikti mes SHBA-së dhe Izraelit me Iranin ka vazhduar me sulme ajrore në depo nafte dhe infrastrukturë energjetike. Irani ka goditur shtetet fqinje të Gjirit, ndërsa Arabia Saudite ka interceptuar dronë iranianë mbi fusha nafte. Të dielën, Irani emëroi Mojtaba Khamenei pasardhës të Ali Khameneit si Udhëheqës Suprem.
Tregjet financiare kanë reaguar me rënie, si indeksi britanik FTSE 100 me 1.7%. Analistët paralajmërojnë se bllokimi i transportit në Ngushticën e Hormuzit mund të mbajë çmimet mbi 100 dollarë për një kohë të gjatë, duke rritur presionin inflacionist në ekonominë globale.
Përditësime
G7 mban video-konferencë sot në 14:30 me Fatih Birol të IEA.
- BE-ja ka rezerva nafte për 85-90 ditë, sipas zëdhënësit të Komisionit Evropian.
- Tre vende G7, përfshirë SHBA-në, mbështesin lirimin e rezervave strategjike.
- Çmimi mesatar i benzinës në SHBA u rrit në 3.45$/gallon nga 2.98$/gallon një javë më parë, duke rritur presionin mbi Trump.
- Rezervat totale të IEA: 1.2 miliardë fuçi, nga të cilat 300-400 milionë përbëjnë 25-30%.
Brent u rrit me 13.02 dollarë (14%) në 105.71 dollarë për fuçi. Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anna-Kaisa Itkonen, konfirmoi se rezervat e BE-së mbulojnë 85-90 ditë konsum. Ajo specifikoi se Hungaria dhe Sllovakia kanë shpenzuar pjesë të rezervave për qëllime të tjera, jo për këtë konflikt. Financial Times raporton mbështetje nga G7, përfshirë SHBA, për lirimin e 300-400 milionë fuçive. Rezervat e IEA-së u krijuan në 1974 pas embargos arabe.
G7 nuk mori vendim për lirimin e rezervave strategjike në takimin e së hënës, sipas deklaratës zyrtare.
Grupi shprehu gatishmërinë për "masa të nevojshme", duke përfshirë rezervat, por do të monitorojë situatën. Ministrat e Energjisë takohen të martën.
- Donald Trump postoi në Truth Social se rritja e çmimeve është "çmim i vogël" për shkatërrimin e kërcënimit bërthamor iranian.
- Lufta e tretë e Gjirit shkaktoi humbje 200 milionë fuçi naftë, e barabartë me dy ditë konsum global.
- Arabia Saudite riaktivizoi tubacionin "Lindje-Perëndim" për rrugë alternative.
- Ministri francez i Financave tha se G7 "nuk është ende aty" për lëshimin e rezervave.
- Ali Khamenei u vra në ditën e parë të luftës, me emërimin e Mojtaba-s.
Çmimet e naftës ranë nën 90 dollarë për fuçi pas deklaratës së Donald Trump në CBS News, ku ai tha se operacioni ushtarak kundër Iranit ka "praktikisht mbaruar" dhe infrastruktura e tij është shkatërruar rëndë.
- Ngushtica e Hormuzit po hapet gradualisht nën kontrollin e mundshëm të SHBA-së.
- Ministri japonez i Financave Satsuki Katayama konfirmoi bisedime për lëshimin e 300-400 milionë fuçive, dyfishi i ndërhyrjes së 2022-ës.
- Rezervat industriale: rreth 600 milionë fuçi nën detyrim qeveritar (Burim 1).