Qeveria shqiptare e ka konsideruar sektorin e transportit ndër më të ekspozuarit ndaj rreziqeve klimatike në Planin Kombëtar të Përshtatjes ndaj Ndryshimeve Klimatike (NAP) për periudhën 2026–2036. Ky dokument strategjik synon mbrojtjen e ekonomisë dhe infrastrukturës nga rreziqet në rritje të klimës.
Ndryshimet klimatike po rrisin presionin mbi infrastrukturën ekzistuese. Përmbytjet, rrëshqitjet e tokës dhe erozioni kërcënojnë rrugët dhe hekurudhat. Rritja e nivelit të detit paraqet rrezik për portet dhe objektet bregdetare, ndërsa valët e të nxehtësisë shtojnë ngarkesën mbi strukturën e vjetruar.
Transporti rrugor mbetet forma dominuese e lëvizjes së njerëzve dhe mallrave, pasi rrjeti hekurudhor përfaqëson më pak se 1% të trafikut të pasagjerëve. Në vitin 2021, ishin funksionale vetëm 224 kilometra hekurudhë, me shërbime të kufizuara dhe shpejtësi të ulëta.
Plani parashikon shtatë masa prioritare për transportin, me kosto të vlerësuar rreth 2.3 miliardë dollarë, që zënë 21% të buxhetit total për zbutjen e pasojave klimatike. Këto masa përfshijnë:
- Vlerësime të rregullta të rrezikut për rrugët;
- Zgjidhje bio-inxhinierike për parandalimin e përmbytjeve dhe rrëshqitjeve të dherave;
- Zhvillim të mobilitetit urban të qëndrueshëm.
Plani synon jo vetëm mbrojtjen nga rreziqet, por edhe krijimin e një sistemi transporti modern. Investimet në infrastrukturë rezistente ndaj klimës pritet të rrisin sigurinë, të përmirësojnë lidhshmërinë dhe të mbështesin rritjen ekonomike.
Projekte të reja, si linja Tiranë–Durrës me lidhje me aeroportin dhe ato të propozuara drejt Kosovës dhe Greqisë, synojnë rigjallërimin e rrjetit hekurudhor dhe zhvillimin e transportit me emetime të ulëta. Transporti detar mbetet jetik për tregtinë, duke realizuar rreth 70% të eksporteve.