Agjencia Hapësinore Amerikane (NASA) ka njoftuar zbulimin e një krateri të ri me përmasa të mëdha në sipërfaqen e Hënës. Me një gjerësi prej 222 metrash dhe thellësi deri në 43 metra, ky krater është më i madh se Koloseu i Romës dhe përfaqëson impaktin më të rëndësishëm të vëzhguar së fundmi në sistemin diellor.
Sipas studimeve të publikuara në revistën Science Advances, përplasja u shkaktua nga një fragment asteroidi ose komete me përmasa sa një ndërtesë tre deri në gjashtë katëshe, ngjarje e cila ndodhi në periudhën midis 11 prillit dhe 22 majit 2024. Për shkak të natyrës së saj, përplasja nuk u diktua nga teleskopët tokësorë apo hapësinorë në kohë reale. Zbulimi i kraterit, i cili është emëruar në nderim të ish-drejtorit të Institutit Hënor dhe Planetar, Thomas McGetchin, u realizua përmes krahasimeve të imazheve të LRO-së në gusht të vitit 2025.
Ekspertët, përfshirë shkencëtarin kryesor Mark Robinson, theksojnë se ky impakt ka ndryshuar në mënyrë drastike sipërfaqen hënore. Shkëmbinjtë dhe pluhuri u shpërndanë në kënde më të larta se sa parashikonin modelet teorike, ndërsa një rajon me gjerësi rreth 6.4 kilometra përreth kraterit shfaqi veti të ndryshuara termike. Ky fenomen, i përshkruar nga studiuesit si një lloj “kopshtarie” e tokës hënore ose regolitit, sugjeron se sipërfaqja e Hënës transformohet me një ritëm shumë më të shpejtë nga sa mendohej më parë.
Këto gjetje kanë implikime të drejtpërdrejta për projektet e ardhshme të NASA-s. Studiuesit po analizojnë tani rrezikun që materiali i nxjerrë nga krateret mund të paraqesë për bazat e planifikuara për astronautët, si dhe pohojnë se gjurmët historike të misioneve Apollo mund të zhduken si pasojë e këtij procesi të vazhdueshëm të përmbysjes së sipërfaqes.
Përditësime
Dy studime të reja të publikuara në revistën Science Advances zbuluan se impakti që krijoi kraterin është një ngjarje jashtëzakonisht e rrallë, që ndodh mesatarisht vetëm një herë në 132 vjet. Shkencëtarët konfirmuan se ky krater është tri herë më i madh se mbajtësi i mëparshëm i rekordit, i zbuluar nga LRO para një dekade. Impakti ka shkaktuar përmbysjen e sipërfaqes hënore në një shtrirje prej mbi 100 kilometrash, duke tejkaluar ndjeshëm vlerësimet fillestare të ndikimit në rajon.
Studiuesit konfirmuan detaje teknike të reja mbi impaktin hënor. Krateri ka një diametër prej 222 metrash dhe është emërtuar zyrtarisht Thomas McGetchin. Analizat treguan se objekti goditës kishte përmasat e një ndërtese 3 deri në 6-katëshe. Ngjarja u lokalizua brenda dritares kohore midis 11 prillit dhe 22 majit 2024. Impakti shkaktoi ndryshime sipërfaqësore që shtrihen në më shumë se 1.000 rreze krateri.