Ky artikull është përditësuar. Shiko përditësimet
Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit zhvilloi më 9 janar 2026 në Tiranë ceremoninë e shpalljes së Çmimeve Kombëtare të Letërsisë për botimet e vitit 2024. Këto çmime u ndanë nga një juri e kryesuar nga Besnik Mustafaj, me anëtarë Dhurata Shehri, Elsa Skënderi Rakipllari, Maklena Nika dhe Fatmira Nikolli.
Çmimi i madh i letërsisë iu dha Enit Karafilit për romanin “Epope intime”, botuar nga Botimet Pegi. Motivacioni i jurisë ishte: Për një vepër me forcë të rrallë artistike, e cila ndërton një vizion të pasur letrar mbi përkatësinë identitare dhe thyerjen e tabuve të ngulitura në kodet e trashëguara kulturore, në kapërcyell të zhvendosjeve të trazuara migratore të shqiptarëve jashtë atdheut. Shkrimtarja, e cila ka zhvilluar karrierën letrare në Zvicër, shprehu se romani synon të përdorë një shqipe bashkëkohore të kultivuar, por jo elitare, dhe të tregojë jetën e brezit të saj emigrantëve. Personazhet kryesorë, Marla dhe Marini, largohen nga Shqipëria në 1995. Karafili tha se ndihet e integruar në Shqipërinë e lënë pas 30 vitesh dhe se çmimi i jep energji për të vazhduar krijimtarinë.
Çmimi i madh i përkthimit iu dha Romeo Çollakut për përkthimin e veprës “Retorika” të Aristotelit, botuar nga Botimet Albas. Motivacioni ishte: Për përkthimin mjeshtëror të një vepre madhore referenciale në historinë botërore të mendimit, të realizuar me përpikëri dhe saktësi të lartë terminologjike, duke ruajtur strukturën e arsyetimit, ritmin argumentues dhe forcën bindëse të ligjërimit. Një kontribut i vyer dhe i qëndrueshëm në pasurimin e korpusit dhe të diskursit filozofik në gjuhën shqipe.
Çmimi i madh i studimeve iu dha Anila Mullahit (Elezi) për librin “Krijimi letrar në proces”, botuar nga Botimet Pegi. Motivacioni ishte: Për realizimin e studimit të parë gjenetik mbi romanet e Dritëro Agollit, fryt i hulumtimeve të thelluara dhe sistematike mbi dorëshkrimet, letërkëmbimet dhe ditarët e autorit. Ky studim vendos një gur themeli me rëndësi të veçantë në përvijimin dhe zhvillimin e mëtejshëm të metodologjisë së kritikës gjenetike në studimet letrare shqipe. Mullahi shpjegoi se monografia analizon procesin dinamik tekstual të krijimit letrar të Agollit.
Fituesit u vlerësuan me nga 200 mijë lekë secili. Ceremonia vonoi nga viti i kaluar, por ruajti traditën e vlerësimit të krijimtarisë shqipe.
Përditësim
Çmimet Kombëtare të Letërsisë nuk përfshijnë kategori për poezi ose letërsi për fëmijë, si në vitet e mëparshme. Ceremonia u zhvillua në fillim të 2026-ës për shkak të procesit të zgjedhjes së drejtuesit të ri të Qendrës Kombëtare të Librit dhe Leximit, sipas organizatorëve.