Raporti i dytë i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) për monitorimin e proceseve gjyqësore vlerëson se institucionet e drejtësisë në Kosovë kanë ndërmarrë hapa për të përmirësuar trajtimin e rasteve të rënda të krimit të organizuar dhe korrupsionit. Megjithatë, reformat ende nuk po zbatohen në mënyrë të njëtrajtshme në praktikën gjyqësore. Raporti u publikua më 21 tetor, në kuadër të Projektit Rajonal të Monitorimit të Proceseve Gjyqësore.
Dokumenti shqyrton zhvillimet që nga viti 2024 në gjashtë juridiksione të Ballkanit Perëndimor dhe vlerëson zbatimin e rekomandimeve të mëparshme. Sipas OSBE-së, institucionet kanë treguar përkushtim më të madh ndaj planifikimit strategjik, zgjerimit të mjeteve digjitale, trajnimit të specializuar dhe nxitjes së praktikave gjyqësore më të qëndrueshme. Raporti mbështetet në monitorimin e seancave gjyqësore, analizën e vendimeve dhe konsultimet me institucionet gjyqësore.
Një përparim i evidentuar është publikimi i vendimeve: 36 nga 41 aktgjykimet e monitoruara u publikuan në internet. Në këtë numër përfshihen të gjitha 20 aktgjykimet e monitoruara të Gjykatës së Apelit. Institucionet kanë ndërmarrë gjithashtu hapa për përmirësimin e shërbimeve të interpretimit dhe përkthimit, si dhe të komunikimit me publikun.
Megjithatë, raporti rendit si sfidë kryesore zgjatjen e procedurave, veçanërisht në shkallën e apelit. Ai evidenton gjithashtu vështirësi në hartimin e qëndrueshëm të aktakuzave dhe arsyetimin e vendimeve, si dhe në qasjen te shërbimet e interpretimit dhe materialet e përkthyera të lëndëve. Sipas gjetjeve, nevojitet përmirësim edhe në përdorimin e hetimeve financiare, konfiskimin e pasurisë dhe zbatimin e dënimeve plotësuese në rastet e krimit të organizuar dhe korrupsionit.
Kahramon Sanginov, menaxher i projektit për komponentin e Kosovës, tha se raporti njeh përparimin e institucioneve në zbatimin e rekomandimeve, por theksoi nevojën që reformat të vazhdojnë të përmirësojnë mënyrën se si përgatiten, menaxhohen dhe vendosen rastet komplekse.
Rekomandimet kërkojnë përcaktim më të qartë të përgjegjësive institucionale, vazhdimësi në zbatimin e reformave dhe investime të qëndrueshme në ekspertizën e specializuar e burimet operative. OSBE-ja thekson se strategjitë, udhëzimet dhe mjetet digjitale duhet të sjellin përmirësime të matshme në trajtimin e përditshëm të rasteve, duke garantuar të drejtën për gjykim të drejtë dhe pavarësinë e gjyqësorit.
Gjetjet dhe rekomandimet pritet të diskutohen në Forumin Gjyqësor Rajonal, që do të mbahet më 26 dhe 27 tetor 2026 në Budvë të Malit të Zi. Në forum do të marrin pjesë përfaqësues të gjyqësorit dhe prokurorisë nga gjashtë juridiksionet e përfshira në projekt.