Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur njoftoi se më 21 gusht 2026 ka përfunduar procesi i gërmimeve dhe zhvarrosjes në zonën e Zubin Potokut. Gërmimet, të cilat nisën më 28 korrik 2026, u përqendruan në tri lokacione të konfirmuara si varreza masive në fshatrat Kalludër dhe Jabukë. Sipas të dhënave zyrtare, në këto lokacione janë gjetur mbetje mortore që u përkasin gjithsej 23 personave, të cilët dyshohet se janë viktima të zhdukjes me forcë gjatë luftës në Kosovë.
Në procesin e terrenit morën pjesë ekipe të Institutit të Mjekësisë Ligjore (IML), Sektori i Policisë për Persona të Zhdukur, si dhe ekspertë nga EULEX-i. Mbetjet mortore të gjetura janë dërguar në IML për ekzaminime të mëtejshme mjekoligjore. Identifikimi përfundimtar i viktimave do të kryhet nëpërmjet analizës së ADN-së, një proces që, sipas zyrtarëve të Komisionit, mund të kërkojë kohë për t'u përmbyllur, përpara se të njoftohen familjet e viktimave.
Lidhur me këtë rast, autoritetet e drejtësisë janë duke zhvilluar hetime ndaj tre personave me inicialet J.R., M.J. dhe M.B., të cilët ndodhen në paraburgim nën dyshimin për kryerjen e veprës penale "Krime lufte kundër popullsisë civile". Ministri në detyrë, Xhelal Sveçla, deklaroi se armatimi i konfiskuar në afërsi të këtyre lokacioneve do t'i nënshtrohet ekzaminimit, për të vërtetuar nëse ka lidhje me vrasjet e kryera në zonë. Aktualisht, në Kosovë mbeten të evidentuar si persona të zhdukur rreth 1 mijë e 560 shtetas nga periudha e luftës.
Përditësime
Hetuesit e Sektorit për Persona të Zhdukur (SPZH) në kuadër të Drejtorisë për Hetimin e Krimeve të Luftës (DHKL) kanë konfirmuar gjetjen e 6 trupave të tjerë në lokacionin e tretë, duke e çuar numrin total të viktimave në 23. Ky aksion u realizua pas kërkesës zyrtare të prokurores së Departamentit për Krime Lufte të PSRK-së. Kushtrim Gara njoftoi mbylljen e gërmimeve në të gjitha lokacionet e dyshuara, duke konfirmuar se tashmë procesi kalon në fazën e procedurave të identifikimit përmes analizave të ADN-së.
Autoritetet do t'i dërgojnë eshtrat e gjetura në Hagë për t'iu nënshtruar analizave të ADN-së. Hetuesit dyshojnë se mbetjet mortore u përkasin të ashtuquajturit 'grupit të intelektualëve të Mitrovicës', të zhdukur që nga 19 prilli 1999. Gërmimet në Zubin Potok kishin nisur më 28 korrik, pas një hetimi dyvjeçar nga organet kompetente. Sipas të dhënave të fundit zyrtare, numri i personave të zhdukur në Kosovë është korrigjuar në 1,570.
Autoritetet shtetërore identifikuan saktësisht lokacionet e gërmimeve në Kalludër të Vogël dhe Jabukë. Hetimet konfirmuan se në mesin e viktimave të 'grupit të intelektualëve' përfshiheshin mjekë, profesorë dhe avokatë të zhdukur që nga viti 1999. Qeveria e Kosovës i bëri thirrje zyrtare Serbisë për hapjen e arkivave ushtarake, me qëllim zbardhjen e fatit të personave të tjerë të zhdukur.
Komisioni Ndërkombëtar për Personat e Zhdukur (ICMP) është përfshirë zyrtarisht në procesin e identifikimit të mbetjeve mortore të gjetura në Zubin Potok. Udhëheqësja e ICMP-së, Samira Krehiq, paralajmëroi se analiza e ADN-së është proces kompleks, që mund të sfidohet nga degradimi i mbetjeve ose mungesa e mostrave krahasuese nga familjarët. Ekspertët bënë thirrje për durim, duke kërkuar të shmanget çdo paragjykim mbi identitetin e viktimave apo rindërtimin e ngjarjes përpara përfundimit të analizave shkencore.
Komisioni Ndërkombëtar për Personat e Zhdukur (ICMP) konfirmoi përfundimin e gërmimeve në lokacionin e Zubin Potokut më 21 gusht. Sipas ICMP-së, procesi i rindërtimit të ngjarjes dhe përcaktimi i shkaqeve të vdekjes do të nisin vetëm pas konfirmimit të identitetit të secilit individ përmes analizave të ADN-së. Kjo qasje shkencore ndjek standardet e organizatës, e cila që nga viti 2017 ka identifikuar mbi 2.500 persona nga rreth 4.500 raste të zhdukura gjithsej në rajon.
Zëdhënësja e ICMP, Samira Krehiq, theksoi se procesi i rindërtimit të rrethanave të ngjarjes në Zubin Potok do të nisë pas identifikimit të plotë të çdo viktime. ICMP sqaroi se identifikimi mund të kërkojë kohë dhe ekspertizë shtesë në rastet me mbetje mortore komplekse ose ADN të dëmtuar. Nga paslufta, ICMP ka identifikuar mbi 2.500 persona përmes teknologjisë së ADN-së dhe rreth 2.000 të tjerë përmes metodave tradicionale para vitit 2002.