Shqipëria ka ndërmarrë hapa për krijimin e një kuadri ligjor të posaçëm për të rregulluar zhvillimin, tregtimin dhe përdorimin e sistemeve të inteligjencës artificiale (IA). Projektligji, i hartuar nga AKSHI, synon të eliminojë pasigurinë juridike për operatorët ekonomikë dhe të mbrojë të drejtat themelore të qytetarëve në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian.
Ndalimet dhe mbikëqyrja
Në nenin 5 të projektligjit përcaktohen praktika të ndaluara, të cilat përfshijnë:
• Sistemet që përdorin teknika manipuluese ose mashtruese për të ndikuar në sjelljen e individëve.
• Sistemet që shfrytëzojnë dobësitë e personave bazuar në moshën, aftësitë e kufizuara ose gjendjen ekonomike.
• Sistemet e vlerësimit social të individëve.
Projektligji kufizon gjithashtu përdorimin e identifikimit biometrik në kohë reale në hapësira publike. Ky mjet do të lejohet vetëm për autoritetet ligjzbatuese në funksion të parandalimit të situatave të rrezikshme ose kapjes së personave të kërkuar, dhe vetëm pas marrjes së një vendimi nga gjykata.
Standardet për sistemet me rrezik të lartë
Drafti kërkon që sistemet e klasifikuara me rrezik të lartë t'i nënshtrohen një procesi të vazhdueshëm dhe interaktiv të menaxhimit të rrezikut gjatë të gjithë ciklit të tyre të jetës. Zhvilluesit obligohen që të përdorin baza të dhënash përfaqësuese dhe të plota, duke minimizuar paragjykimet algoritmike. Gjithashtu, parashikohet krijimi i "sandbox-eve" rregullatore, të cilat shërbejnë si mjedise të kontrolluara testimi për të mbështetur inovacionin teknologjik.
AKSHI është parashikuar të marrë rolin e autoritetit kryesor koordinues për mbikëqyrjen e zbatimit të këtij ligji, duke bashkëpunuar me institucionet përkatëse për të garantuar transparencën dhe sigurinë e sistemeve.
Përditësime
Qeveria ka hapur konsultimin publik për projektligjin e Inteligjencës Artificiale, i cili do të jetë i hapur nga 29 maji deri më 26 qershor 2026. Ky draft harmonizon kuadrin ligjor shqiptar me Kapitullin 10 të integrimit evropian, duke u bazuar në Rregulloren (BE) 2024/1689 (AI Act). Projektligji parashikon sanksione administrative dhe vendos kufizime strikte, siç janë:
• Ndalimi i sistemeve të IA-së për vlerësimin e emocioneve në arsim dhe në punë, përjashtuar rastet mjekësore apo të sigurisë.
• Vendosja e gjobave për subjektet që shkelin rregullat mbi zhvillimin dhe përdorimin e sistemeve të IA-së.
Projektligji për Inteligjencën Artificiale në Shqipëri përcakton gjoba deri në 3% të xhiros vjetore, me një tavan prej 150 milionë lekësh, për subjektet shkelëse. Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) do të shërbejë si autoriteti kryesor për mbikëqyrjen e zbatimit të këtij ligji. Për përshtatjen e sistemeve janë vendosur afatet e mëposhtme:
- 12 muaj për sistemet me rrezik të lartë;
- 24 muaj për sistemet ekzistuese të inteligjencës artificiale.
Qeveria shqiptare ka ashpërsuar masat sanksionuese në projektligjin për Inteligjencën Artificiale, duke dyfishuar pragun maksimal të gjobave. Ndryshimet e reja përfshijnë:
- Rritjen e gjobave deri në 7% të xhiros vjetore, krahasuar me 3% të propozuar fillimisht.
- Përcaktimin e një fashë ndëshkuese që varion nga 40 milionë lekë deri në 150 milionë lekë.