Sjellja e zakonshme e shtypjes së vazhdueshme të butonit të ashensorit, pavarësisht se drita treguese është e ndezur, është objekt studimi i psikologjisë prej dekadash. Edhe pse në nivel praktik kjo nuk ndikon në shpejtësinë e mbërritjes së ashensorit, njerëzit e kryejnë këtë veprim për të krijuar një ndjesi të rreme kontrolli mbi rrethanat.
Iluzioni i kontrollit
Fenomeni njihet si “iluzioni i kontrollit”, term i dokumentuar për herë të parë nga psikologia Ellen Langer në vitin 1975. Në një prej eksperimenteve të saj, ajo vërejti se njerëzit që zgjidhnin vetë numrat e biletave të lotarisë i vlerësonin ato më shumë se ata që i merrnin rastësisht, megjithëse gjasat për fitore ishin të barabarta. Ky mekanizëm psikologjik na shërben për të zbutur ndjesinë e pambrojtjes, duke na dhënë bindjen se po marrim masa aktive për të ndikuar në ngjarje që, në realitet, nuk varen nga ne.
Perceptimi i kohës së pritjes
Eksperti i menaxhimit të kohës, David Maister, ka shpjeguar se koha e shpenzuar në pasivitet ndihet më e gjatë se ajo e mbushur me veprime. Për të ilustruar këtë, përmendet rasti i një hoteli që, në vend të investimeve teknike, instaloi pasqyra në holl për t'u dhënë vizitorëve mundësi angazhimi; rrjedhimisht, ankesat për ashensorët u reduktuan ndjeshëm. Një model i ngjashëm u vu re edhe në ambiente spitalore, ku prania e një stafi që ndërvepron me pacientët e bën pritjen të perceptohet si më e shkurtër.
Butonat dekorativë dhe siguria
Në disa ndërtesa, butonat e mbylljes së dyerve shpesh nuk janë funksionalë për përdoruesit e thjeshtë. Kjo ndodh për shkak të rregulloreve të sigurisë dhe të aksesueshmërisë, të cilat diktojnë që dyert duhet të qëndrojnë të hapura për një interval të caktuar për të mundësuar hyrjen e sigurt të personave me aftësi të kufizuara ose atyre që përdorin ndihma për ecje. E njëjta logjikë gjen zbatim edhe në termostate apo butona të kalimit për këmbësorët, të cilët shpesh shërbejnë për të ofruar një lloj komoditeti psikologjik.
Kjo sjellje është e ngjashme me veprime të tjera të përditshme, si rifreskimi i vazhdueshëm i një faqeje interneti ose monitorimi obsesiv i vendndodhjes së një porosie. Sipas ekspertëve, kjo praktikë është normale, nuk shkakton dëme dhe ndihmon në reduktimin e stresit gjatë momenteve të pritjes.