Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë njoftuar vendosjen e sanksioneve ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), një vendim që synon kufizimin e kapaciteteve financiare, teknologjike dhe operacionale të institucionit. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se administrata e presidentit Donald Trump nuk do të tolerojë ndjekjen penale të qytetarëve amerikanë, duke paralajmëruar masa drastike nëse gjykata nuk heq dorë nga hetimet që minojnë sovranitetin amerikan. Njoftimi erdhi pak kohë pasi ish-gjyqtarja e GJPN-së, Navi Pillay, u shpall fituese e Çmimit Nobel për Paqen 2026.
Masat, të cilat pritet të hyjnë në fuqi pas një periudhe kalimtare prej 6-mujore, mund të godasin rëndë entitetet që ofrojnë shërbime bankare, sigurimi dhe softuerike për gjykatën. Ky vendim është nxitur nga pakënaqësia e Uashingtonit lidhur me urdhërarrestet e lëshuara nga GJPN-ja ndaj zyrtarëve izraelitë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu. Përfaqësuesja e Lartë e BE-së, Kaja Kallas, ka kërkuar zyrtarisht nga SHBA-ja tërheqjen e këtyre sanksioneve, duke mirëpritur vendimin e Uashingtonit për të shtyrë hyrjen në fuqi të masave, të cilin e konsideron si një mundësi për dialog diplomatik.
Në një reagim zyrtar, Gjykata Penale Ndërkombëtare e cilësoi lëvizjen si një "sulm ndaj sundimit të ligjit". Presidentja e GJPN-së, Tomoko Akane, ka zhvilluar një bisedë direkte me Kaja Kallas për të riafirmuar pavarësinë e institucionit. Gjykata u ka bërë thirrje 125 shteteve palë të Statutit të Romës që të mbështesin burimet e nevojshme për operacionet e saj, ndërsa Komisioni Evropian ka deklaruar synimin për të bashkëpunuar ngushtë me gjykatën për të garantuar funksionimin e saj.
Bashkimi Evropian ka shprehur keqardhje të thellë për masat amerikane. Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, dhe kryeministri holandez, Rob Jetten, deklaruan në Hagë se BE-ja është e gatshme të marrë masa për të garantuar vazhdimësinë e punës së gjykatës. Rob Jetten konfirmoi se Holanda do të angazhohet në mbrojtjen e institucionit, ndërsa ekspertët e OKB-së kërkuan nga Brukseli aktivizimin e Statutit të Bllokimit. Gjithashtu, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dënoi sanksionet, qëndrim i ndjekur edhe nga gjashtë vende evropiane, Kanadaja dhe Japonia.
Përditësime
Përfaqësuesja e Lartë e BE-së, Kaja Kallas, kërkoi zyrtarisht nga SHBA-ja tërheqjen e sanksioneve dhe konfirmoi mbështetjen e Komisionit Evropian për funksionimin e GJPN-së.
Presidenti i Këshillit Evropian António Costa dhe kryeministri holandez Rob Jetten deklaruan angazhimin e BE-së dhe Holandës për të mbrojtur GJPN-në.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së dhe një grup vendesh perëndimore dënuan sanksionet, ndërsa ekspertët kërkuan aktivizimin e Statutit të Bllokimit për mbrojtjen e GJPN-së.