Qeveria e Serbisë ka përdorur mjete nga rezerva buxhetore mbi 130 herë gjatë periudhës së parë të vitit 2026, sipas një hulumtimi të realizuar nga Radio Evropa e Lirë. Ndonëse rregullat përcaktojnë se këto fonde duhet të shërbejnë për shpenzime të paparashikuara, ato janë ndarë për projekte të ndryshme, ku shumat e regjistruara kanë tejkaluar 122 milionë euro.
Shpenzimet dhe mungesa e transparencës
Në mbi 30 vendime të publikuara në Gazetën Zyrtare, shuma e saktë që do të merret nga rezerva nuk është specifikuar. Këshilli Fiskal, organ i pavarur mbikëqyrës i financave shtetërore, ka vlerësuar se ky përdorim është tepër i gjerë dhe nuk është mjaftueshëm transparent. Deri në këtë moment, as Qeveria e Serbisë dhe as Ministria e Financave nuk kanë kthyer përgjigje në lidhje me arsyet e kësaj praktike të përsëritur.
Projekti EXPO 2027 dhe keqpërdorimet
Një pjesë e konsiderueshme e këtyre mjeteve është orientuar drejt përgatitjeve për Ekspozitën e Specializuar Ndërkombëtare EXPO, e cila do të mbahet në Beograd vitin e ardhshëm.
- Mbi 11.8 milionë euro janë ndarë për Drejtorinë Republikane për Ujërat dhe Korporatën Elektroenergjetike të Serbisë për punime infrastrukturore.
- Në disa raste, janë miratuar shuma teknike prej 1.000 dinarësh (rreth 10 euro) për të hapur zëra të rinj buxhetorë, me qëllim që të alokohen fonde më të mëdha në një fazë të dytë.
Ekonomisti Goran Radosavleviq ka deklaruar se hapja e këtyre zërave pa miratimin e Kuvendit ose pa rishikim të buxhetit përbën keqpërdorim të ligjit. Nga ana tjetër, pushteti i udhëhequr nga presidenti Aleksandar Vuçiq e konsideron EXPO 2027 si një projekt historik, ndërsa kritikët dhe opozita kanë ngritur akuza për mungesë transparence dhe favorizim të kompanive të afërta me pushtetin në proceset e ndërtimit, të cilat po zhvillohen pa tenderë të hapur.
Përditësime
Dokumentet e reja financiare për vitin 2026 tregojnë zgjerimin e listës së përfituesve nga rezervat buxhetore të Qeverisë së Serbisë. Zyra për Kosovën është pozicionuar si një ndër entitetet kryesore që tërheq këto fonde, ndërsa investimet janë orientuar edhe drejt projekteve infrastrukturore, si ndërtimi i autostradave në Republikën Sërpska. Kjo praktikë vijon modelin e shfrytëzimit të rezervës për shpenzime urgjente, të cilat historikisht kanë përfshirë trajtimet mjekësore jashtë vendit, blerjen e vaksinave dhe sigurimin e rezervave të karburantit gjatë krizave energjetike.