Shqipëria synon të hyjë në tregun ndërkombëtar të krediteve të karbonit dhe të shesë kredite deri në vitin 2035, ndërsa po zhvillon një sistem për tregtimin e emetimeve të gazeve serrë, i cili do të përafrohet me standardet e Bashkimit Europian. Planet përfshihen në raportin “Raporti për tregun e pyjeve në Shqipëri, 2026”, të cilin Ministria e Mjedisit ia dorëzoi Komisionit Ekonomik të Kombeve të Bashkuara për Europën (UNECE) më 23 tetor 2026, gjatë sesionit të 84-t të Komitetit për Pyjet dhe Industrinë Pyjore.
Raporti thotë se kuadri i Shqipërisë për tregjet e karbonit është ende në fazë të hershme zhvillimi. Në Kontributin e Tretë të Përcaktuar në Nivel Kombëtar (NDC 3.0), Shqipëria shpreh synimin për të marrë pjesë në bashkëpunimin vullnetar sipas Nenit 6 të Marrëveshjes së Parisit dhe për të shitur kredite karboni deri në vitin 2035. Neni parashikon mekanizma bashkëpunimi ndërmjet vendeve për arritjen e objektivave klimatike, përfshirë transferimin ndërkombëtar të rezultateve të reduktimit të emetimeve.
Kreditet e karbonit lidhen me reduktimin ose largimin e emetimeve të gazeve serrë. Sipas rregullave përkatëse, rezultatet mund të transferohen ndërmjet pjesëmarrësve në mekanizmat e tregut. Në rastin e Shqipërisë, një mundësi për krijimin e krediteve mund të lidhet me pyllëzimin, restaurimin dhe menaxhimin e qëndrueshëm të pyjeve. Reduktimet ose përthithjet shtesë të karbonit, pasi maten dhe certifikohen sipas standardeve përkatëse, mund të shndërrohen në kredite për t’u shitur blerësve ndërkombëtarë për përmbushjen e objektivave klimatike.
Sistemi i tregtimit të emetimeve
Në dokumentin e paraqitur pranë UNECE-së, Ministria e Mjedisit përmend edhe zhvillimin e një sistemi kombëtar të tregtimit të emetimeve, të njohur si ETS (Emissions Trading System). Ky mekanizëm vendos kufij për emetimet e gazeve serrë dhe mundëson tregtimin e lejeve të emetimit ndërmjet subjekteve të përfshira.
Bashkimi Europian ka sistemin e vet, EU ETS. Operatorët në sektorët e mbuluar duhet të dorëzojnë leje emetimi në përputhje me sasinë e gazeve serrë që emetojnë.
Raporti i UNECE-së nuk përcakton datën e fillimit të funksionimit të sistemit shqiptar, sektorët ekonomikë që do të përfshihen apo kufijtë e emetimeve. Po ashtu, ende nuk janë përcaktuar projektet konkrete, sasitë e krediteve që mund të tregtohen dhe të ardhurat e mundshme.