Bashkimi Europian do të zbatojë plotësisht sistemin e hyrjeve dhe daljeve (EES) duke filluar nga 10 prilli 2026 në 29 vende europiane. Ky sistem, i nisur gradualisht më 12 tetor 2025, zëvendëson vulat tradicionale në pasaportë me regjistrime digjitale të hyrjeve, daljeve dhe refuzimeve të hyrjes për shtetasit jo të BE-së në qëndrime afatshkurtra.
Sistemi regjistron të dhëna biometrike, si fotografia e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve, së bashku me të dhënat personale nga dokumenti i udhëtimit. Ai synon modernizimin e kontrollit kufitar, menaxhimin e migracionit dhe luftën kundër krimit e mashtrimit. Sipas Komisionit Europian, që nga zbatimi fillestar, mbi 24 mijë persona janë refuzuar në kufi për dokumente të skaduara, të falsifikuara ose mungesë justifikimi të qëllimit të udhëtimit, ndërsa mbi 600 janë identifikuar si rrezik për sigurinë.
Kush preket dhe përjashtimet
Sistemi zbatohet për shtetasit jashtë BE-së dhe zonës Shengen që udhëtojnë për qëndrime deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore, duke përfshirë britanikët dhe udhëtarët pa vizë për turizëm apo biznes nga vende si SHBA, Izrael, Japoni e Brazil.
• Përjashtohen: shtetasit e BE-së dhe Shengenit, personat me leje qëndrimi ose viza afatgjata, familjarët e tyre me kartë qëndrimi, personeli i transportit ndërkombëtar, forcat e armatosura dhe banorët lokalë me leje kufitare.
• Fëmijët nën 12 vjeç lirohen nga dhënia e gjurmëve të gishtërinjve.
• Irlanda dhe Qiproja vazhdojnë me kontroll manual të pasaportave.
Procesi i regjistrimit
Udhëtarët kryejnë regjistrim paraprak në terminale automatike në aeroporte ose pika kufitare. Terminali skanon pasaportën, merr gjurmët e gishtërinjve, fotografinë e fytyrës dhe përgjigjet për katër pyetje të detyrueshme, si adresa e qëndrimit dhe burimet financiare.
Zbatimi i plotë pritet të shkaktojë vonesa të konsiderueshme në aeroporte gjatë muajve të parë, derisa procesi të automatizohet plotësisht.
Përditësime
Testet e EES-it zbuluan radhë të gjata dhe probleme teknike në aeroporte si Gjeneva dhe Lisbonda.
Zhvillime të tjera:
- Autoritetet paralajmërojnë vonesa në periudha pikut, si Pashkët dhe vera.
- Disa vende kërkojnë pezullim të përkohshëm të zbatimit.
- Kioska EES vendosen në pikët hyrëse të UK-së: Dover, Folkestone dhe London St Pancras.
- ETIAS nis në tremujorin e fundit të 2026-së, me tarifë 20 euro.
Andre Rizzo deklaroi se kontrollet biometrike kryhen vetëm një herë, pa kosto dhe me vonesa minimale fillestare.
Në hyrjen e parë, udhëtarët do të përdorin ose gjurmë gishtash, ose skanim fytyre – jo të dyja.
Zbatimi në katër faza: 10% e udhëtarëve në 30 ditët e para dhe 100% brenda 170 ditëve.
Ambasadori Michalis Rokas tha: "Sistemi rrit sigurinë dhe lehtëson procedurat për udhëtarët."