Më 22 janar 2026, në Bruksel, u zhvillua takimi i parë i Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur në format trepalësh, me pjesëmarrjen e kryenegociatorit të Kosovës Besnik Bislimi, atij të Serbisë Petar Petkoviq dhe Përfaqësuesit të veçantë të BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen.
Ky komision u krijua në përputhje me Deklaratën për Personat e Zhdukur, të nënshkruar më 2 maj 2023 nga kryeministri i Kosovës Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq, gjatë një takimi të nivelit të lartë të lehtësuar nga Bashkimi Evropian.
Sipas njoftimit të BE-së, objektivi kryesor i komisionit është mbikëqyrja e zbatimit të kësaj deklarate, e cila synon zbardhjen e fatit të personave të zhdukur, përfshirë rastet e zhdukjeve me forcë, sigurimin e mbylljes për familjet dhe nxitjen e pajtimit si dhe paqes së qëndrueshme.
Mbështetja për Grupin e Punës
Komisioni do të mbështesë punën e Grupit të Punës për Personat e Zhdukur, të kryesuar nga Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq (ICRC). Kjo mbështetje përfshin:
- Lehtësimin e aktiviteteve zbatuese të palëve;
- Zgjidhjen e mosmarrëveshjeve;
- Shqyrtimin e progresit të arritur.
Referimi i çështjeve
Lehtësuesi i BE-së, Kosova, Serbia ose ICRC-ja mund t’i drejtojnë komisionit çdo çështje në lidhje me zbatimin, interpretimin ose aplikimin e Deklaratës. Kjo përfshin edhe mosmarrëveshjet brenda Grupit të Punës, si rishikimi dhe përditësimi i Termave të Referencës dhe Kornizës së Përgjithshme, nëse nuk arrihet konsensus.
Komisioni do të trajtojë këto çështje brenda mandatit të tij, sipas termave të dakorduar. Peter Sorensen theksoi se BE-ja i kushton vëmendje të veçantë kontributit të komisionit në sqarimin e fatit të të zhdukurve dhe ndihmën për familjet, të cilat kanë pritur përgjigje për shumë kohë.
Përditësime
Bekim Blakaj deklaroi se Komisioni duhet të shërbejë si pikë lidhëse për identifikimin e varrezave dhe shkëmbimin e informacionit.
Andin Hoti insistoi në zbatim të plotë, qasje në dokumente konfidenciale dhe arkivat e Brigadës 37, si dhe përshpejtim të lokacioneve prioritare.
Pjesëmarrësit kontaktuan Velko Odaloviq më 23 janar, pa deklaratë nga ai.
Besnik Bislimi vlerësoi takimet në Bruksel si të suksesshme për nisjen e punës së Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur.
Ambasadori i BE-së Peter Sorensen deklaroi se komisioni synon "të hedhë dritë mbi fatin e personave të zhdukur" dhe se ka "pritje të mëdha që Komisioni të kontribuojë ndjeshëm".
Bekim Blakaj shprehu dyshime për zbatimin e plotë të Deklaratës, duke e cilësuar çështjen më politike se sa humanitare. Ai parashikon pritshmëri të ulëta, por sheh mundësi në përfshirjen e familjarëve dhe zhvarrosje.
Kjo vjen një vit pas përpjekjeve të dështuara për krijimin e komisionit.