Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vënë në pikëpyetje zbatimin e marrëveshjes së sapo-nënshkruar për bashkëpunim bërthamor civil me Arabinë Saudite. Përmes një postimi në rrjetin social Truth Social, kreu i Shtëpisë së Bardhë bëri të qartë se drita jeshile për këtë partneritet varet plotësisht nga anëtarësimi i mbretërisë saudite në Marrëveshjet e Abrahamit dhe njohja e shtetit të Izraelit.
Detajet e marrëveshjes dhe reagimet
Vetëm një ditë më parë, Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright, dhe homologu i tij saudit, princi Abdulaziz bin Salman, finalizuan marrëveshjen e bashkëpunimit paqësor bërthamor. Ky dokument, i referuar si “Marrëveshja 123”, krijon kornizën ligjore për një partneritet strategjik shumëvjeçar, duke përjashtuar mundësinë e pasurimit të uraniumit për të garantuar përdorimin ekskluzivisht civil të teknologjisë.
Megjithatë, qëndrimi i shprehur nga Trump shton një kusht diplomatik të rëndësishëm, duke nxitur reagime të ndryshme:
• Qeveria e Izraelit: Zyra e kryeministrit Benjamin Netanyahu e përshëndeti kushtëzimin, duke e vlerësuar si një hap të rëndësishëm për stabilitetin në rajon.
• Ekspertët dhe politika: Marrëveshja ka qenë objekt debati në Kongresin amerikan, me disa zëra që shprehin shqetësim për rrezikun e përhapjes bërthamore në rajon.
• Arabia Saudite: Riadi nuk ka dalë ende me një reagim zyrtar ndaj njoftimit të presidentit amerikan, duke pasur parasysh pozicionin e tyre të mëparshëm se normalizimi me Izraelin është i lidhur me krijimin e një shteti palestinez.
Marrëveshjet e Abrahamit, të ndërmjetësuara nga Trump në vitin 2020, deri më tani kanë mundësuar normalizimin e marrëdhënieve diplomatike të Izraelit me Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Sudanin dhe Marokun. Shtëpia e Bardhë, përmes zëdhënëses Karoline Leavitt, konfirmoi se presidenti ka qenë i prerë në këtë qëndrim përballë autoriteteve saudite.
Përditësime
Zëdhënësja Karoline Leavitt konfirmoi se administrata ka diskutuar në disa raste kushtëzimin e marrëveshjes bërthamore me Arabinë Saudite përmes njohjes së Izraelit. Administrata ka vendosur një ultimatum të qartë: marrëveshja do të anulohet nëse Riadi nuk i bashkohet paktit të normalizimit. Mbetet e paqartë nëse ky kusht është pjesë zyrtare e dokumentit të papublikuar apo një kërkesë ekskluzive politike e administratës.
Administrata e Donald Trump po zgjeron kornizën e Marrëveshjeve të Abrahamit duke përfshirë pesë vende të reja, përfshirë Kazakistanin. Ndërkohë, ekspertët e sigurisë paralajmërojnë se ndërlidhja e marrëveshjes bërthamore me Arabinë Saudite me njohjen e Izraelit mund të nxisë rrezikun e përhapjes bërthamore në rajon.