Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka miratuar zyrtarisht një marrëveshje bashkëpunimi për energjinë bërthamore civile me Arabinë Saudite. Ky dokument, i njohur si Marrëveshja 123, parashikon një partneritet 30-vjeçar dhe hap rrugën për zhvillimin e infrastrukturës bërthamore në territorin saudit nga kompani amerikane, si Westinghouse Electric.
Një nga pikat më të diskutuara të marrëveshjes është mundësia e pasurimit të uraniumit në Arabinë Saudite. Sipas planeve, do të kryhet fillimisht një studim i përbashkët teknik për të vlerësuar justifikimin e një impianti të tillë. Në rast se ky projekt realizohet, ai do të operojë nën një regjim të rreptë kontrolli, i njohur si “kuti e zezë”, për të parandaluar transferimin e teknologjive të ndjeshme dhe për të siguruar që materiali bërthamor të mos shfrytëzohet për qëllime ushtarake.
Kritikat dhe siguria në Lindjen e Mesme
Marrëveshja ka shkaktuar debat në Uashington dhe në nivel ndërkombëtar. Kritikët, përfshirë ligjvënës amerikanë dhe zyrtarë nga Izraeli, kanë shprehur shqetësimin se ky bashkëpunim mund të favorizojë në të ardhmen kapacitete ushtarake bërthamore në rajon. Teksti i marrëveshjes nuk përfshin të ashtuquajturin “Standard të Artë”, që do të nënkuptonte heqjen dorë të përhershme nga pasurimi i uraniumit, dhe gjithashtu nuk kërkon zbatimin e detyrueshëm të Protokollit Shtesë të IAEA për inspektime të zgjeruara.
Ky zhvillim vjen në një periudhë tensionesh të larta me Iranin, i cili gjithashtu zhvillon një program bërthamor. Princi i Kurorës Mohammed bin Salman ka deklaruar më herët se Arabia Saudite do të ndiqte rrugën e armatimit bërthamor nëse Irani siguron armë të tilla. Marrëveshja do t'i kalojë tani shqyrtimit parlamentar në Kongresin e SHBA-së për një afat 90-ditor përpara se të hyjë përfundimisht në fuqi.