Ky artikull është përditësuar. Shiko përditësimet
Donald Trump po synon të sigurojë Groenlandën për interesat e sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, sipas diskutimeve në Shtëpinë e Bardhë. Zëdhënësja Karoline Leavitt njoftoi se opsioni i parë mbetet diplomacia, por të gjitha mundësitë janë të hapura, duke përmendur nevojën për të kufizuar ndikimin rus dhe kinez në Arktik. Kjo vjen pas bastisjes në Venezuelë, ku SHBA morën Nicolas Maduro-n nga rezidenca e tij në Karakas në Nju Jork nën akuzat për trafik droge dhe narkoterrorizëm.
Rëndësia Strategjike e Groenlandës
Groenlanda, ishulli më i madh në botë me sipërfaqe gati 2 milionë kilometra katrore dhe rreth 56 mijë banorë, gëzon autonomi të lartë si pjesë e Danimarkës, anëtare e NATO-s. Pozicioni i saj gjeografik, 1600 kilometra nga Poli i Veriut, e bën thelbësore për paralajmërimin e hershëm ndaj raketave dhe monitorimin hapësinor. Baza Pituffik Space Base, e operuar nga SHBA që nga Lufta e Dytë Botërore, vlerësohet si kyçe kundër kërcënimeve nga Rusia ose Kina. Për më tepër, ishulli përmban burime minerare të rralla, uranium, hekur, naftë dhe gaz, me vlerë të përllogaritur prej mijëra miliardë dollarësh, të cilat po bëhen më të aksesueshme për shkak të shkrirjes së akullit nga ndryshimet klimatike.
Reagimet Diplomatike
Sekretari i Shtetit Marco Rubio do të takohet javën e ardhshme me zyrtarë danezë dhe të Groenlandës për të diskutuar çështjen, sipas kërkesës së tyre. Ministri i Jashtëm danez Lars Rasmussen theksoi nevojën për dialog të arsyeshëm, ndërsa Ministrja e Jashtme e Nuuk-ut Vivian Motzfeldt paralajmëroi se asnjë vendim nuk mund të merret pa pjesëmarrjen e tyre. Kryeministri i Groenlandës Jens-Frederik Nielsen kërkoi trajtim diplomatik dhe mbështetje nga liderët evropianë si Emmanuel Macron dhe Sir Keir Starmer, të cilët deklaruan se Groenlanda i përket popullit të saj.
Reagimet Lokale dhe Amerikane
Banorët e Groenlandës shprehin frikë dhe indinjatë. Mia Chemnitz, pronare biznesi në Nuuk, tha se populli nuk dëshiron të bëhet amerikan dhe nuk është në shitje. Deputetja Aaja Chemnitz e cilësoi retorikën si kërcënim të qartë ndaj një aleati NATO. Zëvendëspresidenti JD Vance kritikoi Danimarkën dhe Evropën për investime të pamjaftueshme në mbrojtjen e ishullit, duke e quajtur atë kritik për mbrojtjen globale. Ish-zëvendëspresidenti Mike Pence sugjeroi një marrëveshje financiare afatgjatë, si blerja e Luizianës ose Alaskës, në vend të sulmit ushtarak.
Përgjigjja Evropiane
Evropa po përgatit përgjigje të përbashkët. Ministri francez i Jashtëm Jean-Noël Barrot njoftoi një plan bindës për ditët në vijim, në bashkëpunim me Gjermaninë dhe Poloninë. Analiza e Politico-s paraqet katër skenarë për Evropën:
- Kompromis përmes negociatave për mbrojtje të përbashkët;
- Forcim i pranisë ushtarake;
- Sanksione ekonomike;
- Apel në NATO për të penguar veprimin amerikan.
Eksperti Ledion Krisafi theksoi se interesi i Trump synon frenimin e Kinës te mineralet e rralla dhe ambicie personale për zgjerim territorial. Biznesmeni Ronald Lauder, donator i Trump-it, ka investuar në ishull dhe sugjeroi idenë e blerjes, sipas ish-këshilltarit John Bolton.
Përditësim -
Donald Trump ka tentuar të blejë Groenlandën që në vitin 2019, kur propozimi u refuzua nga kryeministrja daneze Mette Frederiksen. Propozimi aktual i tij përfshin një Compact of Free Association (COFA), ku SHBA ofrojnë mbrojtje ushtarake dhe ndihmë financiare në këmbim të të drejtave strategjike, ngjashëm me marrëveshjet me Mikronezinë, Ishujt Marshall dhe Palau. Megjithatë, Groenlanda nuk mund të nënshkruajë një marrëveshje të tillë, pasi nuk është shtet sovran, por autonomi brenda Danimarkës, sipas ekspertes ligjore Ekaterina Antsygina nga Universiteti i Hamburgut.
Përditësim -
Shtëpia e Bardhë po diskuton aktivisht ofertën për blerjen e Groenlandës dhe mundësinë e veprimit ushtarak, sipas BBC-së. Kandidati republikan për zëvendëspresident, JD Vance, kritikoi investimet e Danimarkës dhe Evropës në Groenlandë, duke thënë se ato "nuk kanë bërë një punë të mirë". Danimarka ka paralajmëruar se çdo veprim ushtarak amerikan do të shënonte fundin e aleancës NATO. Më shumë se 100 personel ushtarak amerikanë janë të stacionuar në bazën e Pituffik në Groenlandë. Shtetet e Bashkuara kanë të drejtë të dërgojnë trupa shtesë sipas marrëveshjeve ekzistuese.
Përditësim
Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi se Shtetet e Bashkuara po lirohen nga rregullat ndërkombëtare dhe po distancohen gradualisht nga disa aleatë. Këto komente u bënë në fjalimin vjetor para ambasadorëve francezë. Deklarata vjen pas deklaratave të ashpra të administratës Trump, duke nxjerrë në pah shqetësimet midis aleatëve të ngushtë të Uashingtonit në kontekst të Groenlandës.
Përditësim
Ambasadorët e NATO-s ranë dakord në një takim me dyer të mbyllura në Bruksel për të forcuar praninë arktike. Ata miratuan rritjen e monitorimit të inteligjencës, të shpenzimeve të mbrojtjes, zhvendosjen e pajisjeve ushtarake dhe ushtrimet më të shpeshta.
Lideri i opozitës daneze Pelle Broberg nga partia Naleraq propozoi bisedime të drejtpërdrejta midis Groenlandës dhe SHBA-së, pa përfshirjen e Danimarkës.
Donald Trump përmendi anije të dyshuara ruse dhe kineze pranë Groenlandës si arsye për interesin e tij, por ekspertët i quajtën pretendime të pabaza.
Përditësim
Ekspertët vlerësojnë se burimet minerare në Groenlandë arrijnë një vlerë totale prej 4.400 miliardë dollarësh. Kjo përfshin 1.700 miliardë dollarë në naftë dhe gaz, si dhe 2.700 miliardë dollarë në minerale të tjera, sipas një raporti të ri. Historikisht, SHBA kanë tentuar blerjen e ishullit. Në 1868, Sekretari i Shtetit William H. Seward propozoi blerjen e Groenlandës dhe Islandës për 5.5 milionë dollarë, por pa ofertë formale. Në 1946, Presidenti Harry S. Truman ofroi zyrtarisht 100 milionë dollarë në ar, e refuzuar nga Danimarka; kjo sasi është e barabartë sot me 1.6 miliardë dollarë ose 12.9 miliardë dollarë bazuar në GDP.
Përditësim
NATO ka lëshuar një letër të klasifikuar në fund të nëntorit 2025, duke transferuar përgjegjësinë për mbrojtjen e vendeve nordike (Finlandë, Suedi, Danimarkë) nga JFC Norfolk në JFC Naples, me hyrje në fuqi më 5 dhjetor 2025. Ky ndryshim në strukturën e komandës udhëhiqet nga Komandanti Suprem i Aleatëve, Alexus G. Grynkewich. Në kontekstin e tensionëve aktuale, ku Presidenti Trump ka shprehur interes për blerjen e Groenlandës, ky zhvillim mund të ndikojë në mbrojtjen rajonale kundër kërcënimeve të mundshme.
Përditësim
Donald Trump deklaroi se Groenlanda është e nevojshme për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke thënë se Danimarka nuk mund ta mbrojë atë. Zëvendëspresidenti i zgjedhur JD Vance shtoi se SHBA duhet të veprojë nëse Evropa nuk e merr seriozisht sigurinë e Groenlandës.
Në zhvillime të tjera:
- Shtëpia e Bardhë organizoi takime të reja me përfaqësues danezë dhe groenlandezë për sigurinë dhe rolin strategjik të ishullit.
- Katie Miller postoi në rrjete sociale një hartë të Groenlandës me flamur amerikan.
- Stephen Miller vuri në pikëpyetje bazën ligjore të pretendimit territorial danez në një intervistë për CNN.
- Kryeministrja daneze Mette Frederiksen refuzoi pretendimet më 5 janar 2026, duke theksuar seriozitetin e tyre.
Përditësim
SHBA ofron pagesa individuale nga 10,000 deri në 100,000 dollarë për secilin banor të Groenlandës për t'i bindur të largohen nga Danimarka. Presidenti Donald Trump deklaroi në një intervistë për New York Times: 'Mendoj se është psikologjikisht e nevojshme për sukses. Pronësia të jep diçka që nuk mund ta marrësh me një kontratë të thjeshtë qiraje.'
Sekretari i Shtetit Marco Rubio e quajti propozimin e blerjes si 'blerje'.
Senatori republikan John Kennedy kritikoi opsionin ushtarak, duke e quajtur 'një marrëzi me përmasa kolosale'.
- Bashkimi Evropian planifikon të rrisë buxhetin për Groenlandën në 530 milionë euro për 7 vjet, duke nisur nga 2028.
- Propozim kompromisi përfshin rritje të investimeve ushtarake dhe lejim për baza të reja amerikane në ishull.
Përditësim
Gunther Fehlinger, kryetar i Komitetit të Zgjerimit të NATO-s në Austri, ka paralajmëruar konfiskimin e të gjitha bazave amerikane në Europë nëse SHBA anekson Groenlandën. Deklarata reagon ndaj një postimi në rrjete sociale të Katie Miller dhe thekson rrezikun e shpërbërjes së NATO-s, sipas Fehlinger-it.
Përditësim
Donald Trump ka dhënë një deklaratë të re mbi Groenlandën, duke thënë: "Ne do të bëjmë diçka për Groenlandën, qoftë ata ta duan apo jo... Do ta bëjmë në mënyrën e lehtë. Por nëse nuk e bëjmë kështu, do ta bëjmë në mënyrë të vështirë." Kjo deklaratë nënvizon interesin strategjik të SHBA-së në Arktik, në kontekstin e konkurrencës me Russinë dhe Kinën.
Përditësim
Donald Trump deklaroi se nuk po diskuton ende ofertën financiare për blerjen e Groenlandës nga Danimarkës, por mund ta bëjë këtë më vonë. Në një deklaratë, ai theksoi se nëse SHBA nuk e merr Groenlandën, "Rusia ose Kina do ta marrin", dhe Shtetet e Bashkuara nuk do të kenë "Russinë apo Kinën si fqinjë".
Përditësim
Vivian Motzfeldt, ministrja e jashtme e Groenlandës, deklaroi se Groenlanda duhet të marrë iniciativën në bisedimet me SHBA-në për të mbrojtur interesat e saj.
Sipas një sondazhi të ri, 85% e banorëve të Groenlandës kundërshtojnë çdo pushtim nga SHBA-të.
Deputetja Pipaluk Lynge-Rasmussen theksoi nevojën që Groenlanda të ketë zë të plotë në vendimet e saj dhe kritikoi Danimarkën për mungesë mbështetjeje.
Aleatët e Danimarkës në NATO u bashkuan për të ofruar mbështetje, duke theksuar parimet e Kartës së OKB-së kundër ndërhyrjeve të paligjshme.
Përditësim
Udhëheqësit e pesë partive politike të Groenlandës lëshuan një deklaratë të përbashkët ku thanë: 'Ne nuk duam të jemi amerikanë, as danezë. Ne duam të jemi grenlandezë'. Ata thirrën SHBA-të të ndalojnë shpërfilljen ndaj vendit të tyre dhe theksuan se e ardhmja duhet të vendoset nga populli grenlandez.
Donald Trump bëri deklaratat e tij në një takim në Shtëpinë e Bardhë me drejtuesit e kompanive të naftës. Ai tha: 'Vendet duhet të kenë pronësi dhe ta mbrojnë atë. Nuk mbrohen qiratë'. Trump shtoi: 'NATO duhet të kuptojë rëndësinë e saj për ne'.
Përditësim
Presidenti amerikan Donald Trump u përgjigj drejtpërdrejt paralajmërimit të kryeministres daneze Mette Frederiksen se një sulm i SHBA-së ndaj Groenlandës do të përfundonte NATO-në. "Nëse nuk do të isha unë, ju nuk do të kishit NATO tani", deklaroi Trump. Ai shtoi: "Por ne nuk do të lejojmë që Rusia ose Kina të pushtojnë Groenlandën".
Përditësim
Donald Trump vuri në pikëpyetje të drejtën historike të Danimarkës mbi Groenlandën, duke deklaruar se mbërritja me anije 500 vjet më parë nuk përbën pronësi. Qeveria autonome e Groenlandës kërkon negociata direkte me SHBA-të pa praninë e Danimarkës. Ministrja e Jashtme e Groenlandës, Vivian Motzfeldt, pyeti publikisht nëse ka diçka të keqe në takime vetëm me SHBA-të. Pesë partitë politike të Groenlandës deklaruan se nuk duan të jenë as amerikanë, as danezë, por vetëm groenlandezë, duke theksuar dëshirën për pavarësi.
Përditësim
Ministria e Mbrojtjes e Danimarkës konfirmoi se trupat daneze janë të detyruara ligjërisht të përdorin armët pa urdhër të drejtpërdrejtë në rast të pushtimit të Groenlandës, bazuar në direktivën e vitit 1952. Kjo deklaratë nxjerr në pah rrezikun e përplasjes midis SHBA-së dhe Danimarkës brenda NATO-s, që mund të sfidojë unitetin e aleancës.
Përditësim
Stephen Miller deklaroi se SHBA do të veprojë 'si superfuqi' në lidhje me Groenlandën.
Marco Rubio u përpoq të ulë tensionet, duke theksuar se blerja mbetet një opsion në shqyrtim.
Donald Trump arriti një 'marrëveshje kornizë' me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Davos.
Zhvillime të tjera:
- Më 14 janar, JD Vance dhe Marco Rubio refuzuan propozimin danez/groenlandez për baza ushtarake pa prekur sovranitetin.
- Groenlanda përfshihet në planin 'Kupola e Artë'.
- Asnjë pushtim ose tarifë nuk ndodhi; tensionet u lehtësuan dhe tregjet u rritën.